رسانک/ در حالی که مسئولان سیستان و بلوچستان بر توسعه اقتصادی، جذب سرمایهگذاری و گسترش فعالیتهای معدنی در استان تأکید دارند، نگرانیهای گسترده مردم بومی درباره پیامدهای زیستمحیطی و انسانی فعالیت معادن طلا در کوه تفتان همچنان بیپاسخ مانده است. در اظهارات و برنامههای مربوط به توسعه اقتصادی استان، کمتر سخنی از پیامدهای این فعالیتها بر منابع آب، کشاورزی، محیطزیست و زندگی هزاران نفر از ساکنان منطقه به میان آمده است؛ مسئلهای که اکنون به یکی از مهمترین مطالبات مردم منطقه تفتان تبدیل شده است.
بر اساس مطالبات و گزارشهای دریافتی از سوی ساکنان منطقه، انفجارهای پیدرپی و حفاریهای عمیق در محدوده کوه تفتان موجب خشکشدن یا کاهش شدید آبدهی شماری از قنوات و منابع آبی شده و معیشت هزاران نفر را تحت تأثیر قرار داده است. باغهایی که پیشتر از محصولات مختلف برخوردار بودند، با کاهش منابع آب با خطر خشکشدن و از بین رفتن تولید مواجه شدهاند.
آسیبها تنها به منابع آب و کشاورزی محدود نمیشود. مردم منطقه نسبت به انتشار گردوغبار و احتمال آلودگی ناشی از فعالیتهای معدنی، از جمله استفاده از موادی مانند سیانور، آرسنیک و بیسموت، ابراز نگرانی کرده و میگویند این وضعیت میتواند سلامت انسانها، دامها، پوشش گیاهی و منابع طبیعی منطقه را تهدید کند. همچنین عنوان شده است که محصولات باغی در محدوده گستردهای از اطراف معدن آسیب دیدهاند.
کوه تفتان تنها یک محدوده معدنی نیست؛ این منطقه زیستبوم، منبع تأمین آب، محل زندگی جوامع محلی و بخشی از میراث طبیعی و تاریخی بلوچستان است. درختان بنه، بادام، گردو و ارژن، گیاهان دارویی، حیاتوحش و دیگر منابع طبیعی منطقه نیز در معرض پیامدهای فعالیتهای معدنی و تردد گسترده خودروهای سنگین قرار دارند.
در کنار نگرانیهای زیستمحیطی، نحوه برخورد با معترضان نیز به یکی دیگر از موضوعات مورد اعتراض مردم تبدیل شده است. زنان و مردان بومی که نسبت به پیامدهای فعالیتهای معدنی اعتراض کردهاند، از برخورد خشونتآمیز نیروهای امنیتی و انتظامی سخن گفتهاند. همچنین گزارش شده است که یک معلم و فعال محیطزیست که نسبت به فعالیتهای معدنکاوی در منطقه تفتان اعتراض داشته، با شکایت یک نماینده مجلس به دادگاه احضار شده است؛ موضوعی که نگرانیها درباره محدودشدن فضای اعتراض و مطالبهگری مدنی در این منطقه را افزایش داده است.
اکنون پرسش اصلی مردم این است که اگر قرار است معدن و سرمایهگذاری به عنوان موتور توسعه استان معرفی شود، سهم جوامع محلی از این توسعه چیست؟ آیا سهم مردمی که نسلها در دامنههای تفتان زندگی کردهاند، باید خشکشدن قنوات، نابودی باغها، آسیب به منابع طبیعی، گردوغبار و نگرانی از آینده سلامت خود و فرزندانشان باشد؟
مردم همچنین نسبت به پاسخهایی که در برخی جلسات رسمی درباره نبود آسیب جدی از سوی معدن ارائه میشود، انتقاد دارند و میگویند صرف اعلام اینکه «مشکلی وجود ندارد» نمیتواند جایگزین ارزیابیهای مستقل، شفاف و قابل دسترس برای افکار عمومی شود. اگر فعالیتهای معدنی فاقد آثار مخرب است، نتایج مطالعات زیستمحیطی و ارزیابیهای کارشناسی باید بهصورت شفاف در اختیار مردم قرار گیرد.
اکنون انتظار میرود عالیترین مقام اجرایی استان، در کنار سیاستهای توسعه اقتصادی و جذب سرمایهگذاری، نسبت به نگرانیهای زیستمحیطی و انسانی مردم تفتان نیز پاسخگو باشد و پیش از آنکه خسارتهای احتمالی جبرانناپذیر شوند، بررسیهای مستقل و شفاف درباره تأثیر فعالیتهای معدنی بر منابع آب، کشاورزی، سلامت مردم و محیطزیست منطقه انجام شود.
توسعهای که به بهای از بین رفتن منابع طبیعی، معیشت و امنیت زیستی جوامع بومی تمام شود، نیازمند بازنگری جدی است؛ زیرا تفتان تنها یک معدن و یک منبع درآمد نیست، بلکه بخشی از زندگی مردم و سرمایه طبیعی نسلهای آینده بلوچستان است.
Be the first to comment