به گزارش رسانک، روز یکشنبه ۱۰ خردادماه ۱۴۰۵، رییس اداره صنعت، معدن و تجارت تربتحیدریه از ثبت ملی فرش بلوچی، که از دیرباز در بلوچستان دوخته میشده با نام «بلوچی خراسان» در تربت حیدریه واقع در استان خراسان خبر داده و گفته: «با تلاش مستمر این اداره، اتحادیه فرش شهرستان و با پشتیبانی شرکت ملی فرش ایران، موفق شدیم نشان جغرافیایی ملی فرش دستباف عشایری خود را با نشان فرش بلوچی خراسان به ثبت برسانیم.»
هادی نوبخت همچنین ثبت این نشان جغرافیایی را «گامی ارزشمند در مسیر حفظ، صیانت و معرفی هنر اصیل فرشبافی عشایری منطقه» دانست و افزود: «جایگاه فرش بلوچ در صورت لغو تحریمها بسیار حایز اهمیت است، زیرا با کمک فضای مجازی میتوان یکی از صنایع دستی منحصر بفرد تربتحیدریه را بدون واسطه به بازار جهانی عرضه کرد.» نوبخت همچنین میزان تولید این فرش را نزدیک به هفت هزار مترمربع در سال اعلام کرد و گفت: «۹۰ درصد تولید فرش دستبافت تربتحیدریه به کشورهای اروپایی صادر میشود.»
ثبت فرشی که در بازارهای داخلی و جهانی طی دههها با نام «فرش بلوچ» شناخته شده، با عنوان «بلوچی خراسان» در حالی صورت گرفته که ریشههای تاریخی، فرهنگی و هنری این دستبافته به ملت بلوچ و سرزمین بلوچستان بازمیگردد. بسیاری از پژوهشگران و فعالان فرهنگی بلوچ این اقدام را بخشی از روند طولانی کمرنگسازی و مصادره عناصر هویتی بلوچها میدانند؛ روندی که در سایه بیتفاوتی و کمکاری نهادهای مسئول در استان سیستان و بلوچستان، از جمله متولیان میراث فرهنگی، امکان ثبت و معرفی بخشی از میراث بلوچ به نام مناطق دیگر را فراهم کرده است.
نقشمایههای هندسی، لوزیها و مدالهای هشتگوش، طرحهای راهراه، درخت زندگی، محراب و نمادهای انتزاعی برگرفته از زیستجهان بلوچ از مهمترین عناصر طراحی این فرشها هستند. بسیاری از این نقشها نسل به نسل و به صورت سینهبهسینه منتقل شده و بخشی از حافظه فرهنگی ملت بلوچ را شکل دادهاند.
کارشناسان حوزه صنایع دستی معتقدند که اگرچه در سالهای اخیر بخشی از آنچه در بازار با نام «فرش بلوچ» عرضه میشود در مناطق خارج از بلوچستان نیز بافته شده است، اما هویت، سبک، زبان نقش، ساختار فنی و پیشینه تاریخی این هنر ریشه در فرهنگ بلوچ دارد. بیتوجهی به این واقعیت و ثبت یا معرفی این آثار بدون اشاره به خاستگاه اصلی آنها، نه تنها به تحریف تاریخ فرهنگی بلوچها منجر میشود، بلکه میتواند به کاهش ارزش آثار اصیل و آسیب به معیشت بافندگان بومی بلوچستان نیز بینجامد.
در سالهای اخیر فعالان فرهنگی بلوچ بارها نسبت به بیتوجهی نهادهای مسئول به ثبت، حفاظت و معرفی میراث تاریخی و فرهنگی بلوچستان هشدار دادهاند. اکنون ثبت ملی فرش «بلوچی خراسان» بار دیگر این نگرانی را مطرح کرده است که بخشی از میراث شناختهشده ملت بلوچ، به جای ثبت و معرفی با هویت واقعی خود، در چارچوبی دیگر بازتعریف و عرضه شود؛ روندی که بسیاری آن را ادامه سیاستهای حذف یا کمرنگسازی هویت تاریخی بلوچها ارزیابی میکنند.
Be the first to comment