به گزارش رسانک، روز شنبه ۱۹ اسفند ماه ۱۴۰۲، شهروندی با ضبط ویدئو از عدم ارائه شناسنامه از سوی ثبت احوال زاهدان با گذشت یک سال با وجود پیگیری های مکرر خبر داده است.

این شهروند می گوید: “من یک سال پیش از شعبه ۲۴ دادگاه امام خمینی مشهد حکم گرفتم بنا بر رفع خدمات مدارک شناسنامه و این حکم در دادگاه تجدید نظر شعبه ۱۰ مشهد تایید شد و با گذشت تقریبا یک سال ثبت احوال دزاپ (زاهدان) پاسخگو نیست؛ هر بار که پیگیری کردم مسئولین ثبت احوال زاهدان خیلی به من بی احترامی کردند.”

قابل ذکر است بسیاری از شهروندان بلوچ بدلایل گوناگون سیاسی از داشتن شناسنامه محروم هستند.

رَسانک نیوز

یکشمبه ۱۹ آزر ۱۴۰۲، راسکئے شهرئے (ثبت احوالا) چه بلۆچی اسلی نامئے اێر کنگا که یک پت و ماتا لۆٹتگ بلۆچی اسیلێن نامے (بۆهێر: اِزّت والا) په وتی چُکّا اێر بکننت نمنّۆک بوتگ.

اے هالئے رِدا، اے چُکّئے پت و مات چه بازێن جُست گیریان که وتی چُکّئے ناما بۆهیر بکننت بله آیان اے نیمّۆن آورتگ که اے نام مئے سیستمئے تها نێست و چه آییئے نامئے زورگا دوریِش کُرتگ.

ثبت احوالئے ادارهئے پجارئے کاٹئے اَڈ نکنگ گۆن لهتێن گچێنێن بلۆچی نامان چه دێر وهد اِنت که اے کار بئیگا اِنت. ثبت احوالئے ادارهئے نمنّگ چُش اِنت که بازێنے چه چُکان پجارئے کاٹئے نێستیا چۆ بیت کنت که چه واکسنئے گِرَگا و بازێن دگه کاران پشت بکپنت.

گوشگی اِنت ثبت احوالئے اداره گۆن یک کتابے که دئولتئے نێمگا نام دئیگ بوتگ‌اَنت بس کبولِش کنت و آ دگه نامان که اے کتابئے تها نێست‌اَنت آ نامی گئیر کانونی نامانی تها هسابی کُرتگ‌اَنت.

دێمگیری و سیاسی و مزهبی گِند که اے کتابئے تها اێر کنگ بوتگ بازێنے چه بلۆچێن جهمنندان که لۆٹنٹ وتی دۆد و ربێدگئے درۆشما وتی چُکّانی سرا نام ببندنت مهرومی کُرتگ که اے کار هکوک بشرئے کئول نامهئے نمنّگ‌اِنت.

گوشگ ببیت که دنیائے تپاکێن جُنزئے چُکّانی هکوکئے کئول‌نامها ائولی بندا هپتمی مادهئے تها آتکگ: چُکّئے پێداگ بئیگ گۆن آییئے پێدایشا لکّگ بیت و بازێن هکّے چۆ نام و هلکئے پجّار و اگن بیت کنت آییئے پت و ماتئے پجّار و آیانی سرپرستیئے چێرا اێر کنگ ببیت.

به گزارش رسانک، روز یکشنبه ١٩ آذر ماه ۱۴۰۲، ثبت احوال شهرستان راسک از نامگذاری یک نوزاد که والدين آن قصد داشتند نام اصیل بلوچی “بوهیر” به معنای عزتمند برای فرزندشان انتخاب کنند، سر باز زد.

بر اساس این گزارش، والدين این نوزاد علیرغم پیگیری های مکرر به بهانه ثبت نبودن این اسم بلوچی در سیستم از سوی اداره ثبت احوال برای نامگذاری آن منع شده‌اند.

عدم صدور شناسنامه توسط ادارات ثبت احوال برای برخی نام های انتخابی امری مسبوق به سابقه است. ممانعت اداره ثبت احوال از صدور شناسنامه در شرایطی است که امکان دارد کودکان بدون مدارک هویتی با مشکلاتی در دریافت واکسن و … مواجه شوند.

گفتنی است که اداره ثبت احوال بر اساس کتابچه اسامی که توسط دولت تهیه می‌شود، اقدام کرده و تمامی اسامی که خارج از لیست درج شده در این کتاب باشد را اسامی غیرمجاز برمی‌شمارد.

محدودیت‌ها و بینش سیاسی و مذهبی اعمال شده در این کتاب عملا بسیاری از شهروندان مانند بلوچ ها را از نامگذاری کودکان خود بر اساس هویت‌های مذهبی، ملی و یا فرهنگی خود بر خلاف مقاوله‌نامه های‌حقوق بشری محروم می‌کند.

لازم به ذکر است که در بند ۱ ماده ۷ پیمان‌نامه حقوق کودک مجمع عمومی سازمان ملل متحد آمده است: «تولد کودک بلافاصله پس از به دنیا آمدن ثبت می‌شود و از حقوقی مانند حق داشتن نام، کسب تابعیت و در صورت امکان شناسایی والدین و قرار گرفتن تحت سرپرستی آنها برخوردار است.»

به گزارش رسانک، روز یکشنبه ۵ آذر ماه ۱۴۰۲، “محمد کرمی”، استاندار بلوچستان و سیستان، در ادامه سیاست‌های رژیم جمهوری اسلامی ایران، جهت اجرای طرح آمایش جمعیتی و آسمیله کردن ملت بلوچ، گفت: “هشت شهر ساحلی جدید طراحی شده که به‌ عنوان شهرهای مولد به‌ منظور اشتغالزایی ایجاد خواهد شد.

سیاست های گذشته رژیم جمهوری اسلامی ایران، به خوبی ثابت کرده است که هر طرحی جهت اشتغال زایی در بلوچستان برای افراد غیربومی می باشد و هیچگاه جوانان بلوچ و نیروهای بومی سهمی از این پروژه ها نداشته اند.

از سوی دیگر رژیم جمهوری ایران با هدف از بین بردن فرهنگ، زبان و ملت بلوچ سیاست‌هایی همچون تقسیم استان بلوچستان و سیستان به چند استان و اسکان چندین میلیون از جمعیت ایران را در این منطقه دنبال می کند و این شهرک سازی ها جهت بسترسازی در خصوص این طرح ها است.

لازم به ذکر است روحانیون بلوچستان، مردم عادی و فعالین بلوچ همواره مخالفت خود را با چنین سیاست‌هایی اعلام کرده‌اند و مردم بلوچستان این مسئله را در دهه‌های گذشته با جدا کردن مناطق رودبار زمین و گیاوان زمین تجربه کرده‌اند.

به گزارش رسانک، شب گذشته ۱۸ آبان ماه ۱۴۰۲، یک خواننده جوان بلوچ اهل شهرستان سیریک با حلق آویز کردن خود در منزلش به زندگی خود پایان داد.

هویت این شهروند بلوچ، “آرمان سرزهی (پرغول)”، ۲۲ ساله، اهل روستای سرزه واقع در شهرستان سیریک در منطقه گیاوان زمین بلوچستان محرز گشته است.

بر اساس این گزارش، آرمان به دلایل مشکلات شخصی در منزل پدری اش در روستای سرزه با استفاده از طناب خود را حلق آویز کرده است.

رَسانک نیوز

جُمَهئے رۆچا 5 آبان 1402، “دلمراد شکلزهی” چه آهری دُهل نئوازان اَت.  بلۆچستان سُنتی ساز و زێملئے شان اَت نیمّۆن جگر و پُپانی نزۆریا چه پکیری و ڈالچاری و گِستاه دارگ گۆن یکّ ابێتک و بێترک و تئوارایا کوڑَهێن دنیای یله داتگ.

گوَشگَ بیت اے مَزَن‌شانێن هنرمند گُڈّی پدرێچ چه بلۆچ راجئے دُهلیانی تها، سالانی سال اِنت گۆن بکیری و  تنگ‌دستی و دێما برگا اَنت  و گۆن رنگا رنگێن نادْراهانی دست و پنجگ نرم کننت نێزگاریئے نیمّۆنا وتی دْوا دارگانی زرّئے نێست که وتا درمان بکننت په چارسد هزار تومانئے دْوا دارگا  نبئیگا جُمَها دیگرئے وهدا وتی جندئے لۆگا  بێران بیت.

اے هم گوشگی اِنت که چُنت رۆچ پێسر یکّے دگه چه مَزَن‌شانێن نامی گرامی دُهل نئوازان “شیرمهمد بلۆچزهیا” کوڑَهێن دنیا  یله دات کسانێن نادْراهیئے نیمّۆنا بلۆچ هنرمند بێران بئیگا اَنت.

اے هم زلوریێن که گوشگ ببیت هدود پنچ ماه پێش “شێرمهمد اسپندار” زێملئے بێمٹ بلۆچستانا “دونلی نئواز” شهیر بلۆچ چه سرکار و دئولتئے نێمگا ڈالچار کنگ و مالی نِزۆریان درمان بێوس  بوتگ په چمانی درمانا، چمی په مدامیگ نابینا بوتگ‌اَنت.

به گزارش رسانک، روز جمعه ۵ آبان ماه ۱۴۰۲، “دلمراد شکل‌زهی” از آخرین بازماندگان دهل نواز و مفاخر موسیقی بلوچستان به دلیل مشکلات ریوی در فقر و بی‌توجهی و انزوا و نیز در سکوت و بی‌خبری مطلق درگذشت.

گفته می‌شود که این هنرمند ارزشمند و آخرین نسل از دهل نوازان بلوچ سال‌هاست در فقر و تنگ‌دستی به سر می‌برده و با بیماری دست و پنجه نرم نموده که بدلیل ناتوانی در پرداخت هزینه درمان و داروی چهارصد هزار تومانی در عصر جمعه و در منزل شخصی خود درگذشته است.

گفتنی است که چند هفته قبل نیز یک دهل نواز شناخته شده دیگر با نام “شیرمحمد بلوچزهی” در بلوچستان به‌ علت فقر و بیماری جان خود را از دست داد.

لازم به ذکر است که پیشتر و حدود پنج ماه پیش “شیرمحمد اسپندار” نابغه موسیقی بلوچستان و «دونلی نواز» شهیر بلوچ بر اثر بیماری و غفلت مدیران فرهنگی کشور و تنگدستی و عدم توان مالی برای درمان چشمانش، برای همیشه بینایی اش را از دست داده است.

به گزارش رسانک، یک خانواده کوتاه قامت بلوچ در منطقه نصرت آباد زاهدان علیرغم سال‌ها پیگیری و تحمل هزینه‌های سنگین رفت و آمد و سایر خرج های اداری، همچنان در انتظار دریافت شناسنامه می‌باشد.

در کنار کوتاه قامتی و نداشتن شغل و کار مناسب، بی توجهی مسئولان ادارات ذیربط به نداشتن شناسنامه و انجام سریعتر این پروسه علیرغم تلاش ها و پیگیری های زیاد این خانواده، به مشکلات آنها افزوده است.

بر اساس این گزارش، آبا و اجداد این خانواده از قدیم الایام از عشایر منطقه نهبندان، زابل، نصرت آباد و زاهدان بوده‌اند که پس از انقلاب پدر خانواده به نام “شیراحمد نارویی” تصميم به یکجانشینی در نصرت آباد گرفته و از دهه شصت به بعد نیز درخواست صدور شناسنامه کرده است ولی نبود امکانات و بی تفاوتی مسئولان باعث شده تا با گذشت چندین دهه و علیرغم فراهم شدن برخی امکانات در زاهدان از جمله “تست دی ان ای” و غیره، همچنان بدون شناسنامه بمانند.

این در حالی است که اقوام درجه یک این خانواده اکثرأ در کارهای دولتی مانند معلمی مشغول به کار هستند که این خود نشان می دهد این خانواده بلوچ بوده و بدلیل عشایر بودن در قبل از دهه شصت نتوانسته اند که شناسنامه بگیرند.

لازم به ذکر است که اعضای این خانواده همه کارهای لازمه قانونی را انجام داده‌اند و مسئولان ذیربط همچنان در اعطای شناسنامه به آنها کوتاهی می‌کنند.

به گزارش رسانک، روز جمعه ٢۱ مهر ماه ١۴٠٢، یک شهروند بلوچ فاقد شناسنامه که توسط نیروهای کلانتری ۱۳ شیرآباد زاهدان بازداشت و به اردوگاه الغدیر این شهر منتقل و سپس به افغانستان رد مرز شده بود، هنگام بازگشت در نقطه مرزی پاسگاه ملاشریف واقع در شهرستان زهک با تیراندازی مستقیم نیروهای نظامی کشته شد.

هویت این شهروند بلوچ و فاقد شناسنامه “رحمت الله براهویی (زیرکاری)”، ۲۸ ساله، فرزند عبدالله، متاهل و دارای پنج فرزند خردسال، و اهل منطقه شیرآباد زاهدان عنوان شده است.

بر اساس این گزارش، رحمت الله که کارگر روزمزد ساختمانی بوده پس از بازداشت به بهانه نداشتن شناسنامه، بدون اجازه تماس و اطلاع خانواده به اردوگاه الغدیر منتقل شده و از آنجا به کشور افغانستان رد مرز شده است.

این شهروند بلوچ، برای برگشت از افغانستان بدلیل همراه نداشتن پول مجبور به عبور از مرز شده که مورد هدف تیراندازی نیروهای پاسگاه ملاشریف از ناحيه کمر و پا قرار گرفته و جان خود را از دست داده است.

بدنبال جان باختن این جوان، نیروهای نظامی جسد وی را بدون اینکه به خانواده او خبر بدهند به بیمارستان امیرالمومنین زابل تحویل داده‌اند و مسئولان سردخانه بيمارستان امروز دوشنبه ۲۴ مهر ماه ١۴٠٢، خبر جان باختن رحمت الله را به خانواده اش داده‌اند تا با انجام کارهای پزشکی قانونی بتوانند جسد او را تحويل بگیرند.

شمبه ۱۵ مهر ۱۴۰۲، اَلّامه تباتبایئے شهدربرجاهئے هراستا و ادبیاتئے  دانشگاهئے سرمسترا، تهرانئے تها چه یک کرد و بلۆچێئے زاتی پُچانی گوَرا کنگا شهدربرجاها جێر مان بئیگا دێمش گرگ بوتگ.

مهمد کریمیان، اَلّامه تباتبایئے وانگجاهئے وانندهے و  وتی ایکسئے (x) سرتاکئے تها اے گپّ شنگ و تالان کُرتگ و جاری جتگ که اے شهدربرجاهئے سرمستر و هراستئے سرمسترا اے دوێن واننده په وانگجاهئے رئوگا اجازت نداتگ‌اَنت و گوشتگِش که اے پُچ و درێس اے دگه وانندهانی پگر و هئیالان هراب کننت.