نبی بلوچ

در بسیاری از شهرهای کوچک و روستاهای بلوچستان، خاموشی برق دیگر یک اتفاق یا نقص فنی نیست؛ بلکه بخشی از جریان روزمره زندگی مردم شده است. قطعی‌های چندباره و مداوم، با برنامه یا بی‌برنامه، تحت عنوان‌هایی چون «نقص فنی» یا «افت فشار» هر روز تکرار می‌شوند. اما آنچه در ظاهر تنها یک اختلال خدماتی به نظر می‌رسد، در واقع بازتابی از یک تبعیض ساختاری عمیق است که به شکلی مستقیم با کرامت انسانی و حق زیستن در ارتباط است.

تجربه شخصی‌ام در زاهدان این واقعیت را برایم ملموس‌تر کرد. در طول دو روز اقامت در یک محله در حوالی دانشگاه، حتی یک بار نیز قطعی برق را تجربه نکردم؛ درحالی‌که دوستی که همزمان در محله‌ای بیشتر بلوچ‌نشین، از همان شهر ساکن بود، چندین نوبت خاموشی را از سر گذراند. همین تفاوت درون یک شهر کوچک، نشان از الگویی بزرگ‌تر دارد: برق برای بعضی‌ها همیشه هست و برای برخی دیگر مدام قطع می‌شود.

در ابعاد وسیع‌تر، روستاها و شهرهای کوچک بلوچستان هم‌زمان با چند بحران درگیرند: خاموشی برق، اختلال ارتباطات، تعطیلی ادارات، فلج شدن بازار و نابودی کشاورزی. در مناطقی که روزانه چند ساعت برق ندارند، ادارات عملاً تعطیل‌اند. کارمندان یا اداره را ترک می‌کنند یا در گرمای بی‌برق بدون اینترنت و تجهیزات، فقط منتظر بازگشت برق می‌مانند. مردم، که اغلب از روستاهای دور آمده‌اند، ساعت‌ها پشت در ادارات می‌مانند و نهایتاً ناامید برمی‌گردند.

در بازار نیز خاموشی یعنی توقف کامل. دستگاه‌های کارت‌خوان، صندوق‌ها و شبکه فروش همه از کار می‌افتند. مغازه‌داران مجبور به بستن مغازه می‌شوند و خریداران در سایه دیوارها منتظر برق می‌مانند. خاموشی فقط نور را نمی‌برد؛ جریان اقتصادی زندگی مردم را متوقف می‌کند. در زمین‌های کشاورزی نیز قطع برق به معنای توقف پمپ‌ها و خشک شدن زمین‌هاست. کشاورزان، بدون بیمه یا حمایت دولتی، محصول و درآمدشان را از دست می‌دهند.

با قطع برق، دکل‌های مخابراتی نیز از کار می‌افتند. باتری‌های پشتیبان یا فرسوده‌اند یا به مناطق دیگر منتقل شده‌اند. در نتیجه، مردم حتی امکان تماس اضطراری هم ندارند. یک تصادف، یک زایمان، یا یک حمله قلبی در این وضعیت می‌تواند مرگبار باشد.

آیا خاموشی فقط نصیب مناطق بلوچ‌نشین شده؟ چرا فقط نام مناطقی که خاموشی دارند اعلام می‌شود، اما هیچ‌گاه اسمی از مناطقی که هرگز خاموش نمی‌شوند برده نمی‌شود؟ چرا برخی مناطق همیشه در فهرست قطعی هستند و برخی هیچ‌وقت نیستند؟ آیا بلوچ‌ها شهروند درجه‌دو محسوب می‌شوند؟

خاموشی برق در بلوچستان، تنها خاموشی نور نیست؛ خاموشی عدالت، خاموشی امنیت، خاموشی عزت انسانی و خاموشی یک حق بنیادین است. ما درباره برق صحبت نمی‌کنیم؛ درباره تبعیض ساختاری و حقوق اولیه انسانی سخن می‌گوییم. وقتی عدالت خاموش می‌شود، برق آخرین چیزی‌ست که از مردم گرفته می‌شود و نخستین چیزی‌ست که نبودش همه چیز را از آنان می‌گیرد.

مهسا میرلاشاری

در بلوچستان، سرزمینی که سال‌هاست میان فقر، تبعیض و سرکوب به فراموشی سپرده شده بار دیگر زنی جان باخت؛ نه در میدان نبرد که در تیررس سلاحی که قرار بود حافظ امنیت باشد. «حسنیه کلکلی»، زن جوان بلوچ نه سلاحی داشت نه جرمی مرتکب شده بود؛ اما قربانی سیستمی شد که امنیت را نه برای مردم بلکه علیه مردم تعریف می‌کند.

قتل حسنیه تنها یک فاجعه شخصی نیست، بلکه بازتاب تمام‌نمای سیاست‌های تبعیض‌آمیز و خشونت‌پرور حکومت در قبال ملت بلوچ است. او کشته شد بی گناه، بی‌دفاع و بی‌دلیل. اما واکنش رسمی سکوت بود. نه رسانه‌ای، نه گزارش رسمی، نه عذری، نه پاسخگویی. مرگ او، همانند بسیاری دیگر، تنها عددی نامرئی در آماری پنهان باقی ماند.

زنان بلوچ در دو جبهه می‌جنگند؛ یکی با فقر و فقدان امکانات اولیه‌ زندگی و دیگری با نگاه امنیتی حاکمیتی که وجودشان را تهدید تلقی می‌کند. اگر نمیرند به حاشیه رانده می‌شوند؛ اگر کشته شوند بی‌صدا دفن می‌گردند. حسنیه، یکی از صدها زنی‌ست که نام‌شان از حافظه‌ رسمی پاک می‌شود اما در حافظه‌ جمعی ملت زنده می‌مانند.

این نوشتار فریادی است در برابر سکوت. در برابر نظمی که زن بلوچ را نه فقط از حق حیات، که از حق دیده‌شدن نیز محروم کرده است. ما می‌نویسیم تا یادشان خاموش نشود. تا به‌خاطر داشته باشیم که گلوله‌ای که حسنیه را کشت، فقط بدن او را هدف نگرفت، بلکه سینه‌ زخمی یک ملت را شکافت.

به گزارش رسانک، شب گذشته ۱ خرداد ماه ۱۴۰۴، گزارش‌های مردمی نشان می‌دهد که جایگاه‌های سوخت در محدوده کمربندی شهر کرمان تعطیل بوده‌ و این موضوع سبب سردرگمی و بروز مشکلات متعدد برای رانندگان، به‌ویژه خودروهای دارای پلاک بلوچستان شده است. این مشکل تنها به شهر کرمان محدود نمی‌شود، بلکه در مسیر کرمان به زاهدان نیز، برخی از جایگاه‌داران در شهرهای مختلف با نگاهی تبعیض‌آمیز از ارائه سوخت به این خودروها خودداری می‌کنند.

بر اساس مشاهدات و اظهارات مسافران، برخی جایگاه‌های سوخت در اقدامی ناعادلانه و برخلاف وظیفه قانونی خود، تنها به خودروهایی با پلاک‌های غیر از بلوچستان خدمات ارائه می‌دهند. این رفتار که پیشتر نیز در دیگر نقاط ایران تکرار شده، ناشی از فضای تبعیض‌گونه‌ای است که حاکمیت با سکوت و بی‌تفاوتی خود آن را تقویت کرده است.

ایجاد محدودیت و عدم ارائه سوخت به خودروهای پلاک بلوچستان نه تنها موجب بروز مشکلات جدی برای شهروندان و مسافران بلوچ شده، بلکه بار دیگر پرده از برخوردهای تبعیض‌آمیز برمی‌دارد که در سایه سیاست‌های نابرابر حاکم در کشور شکل گرفته‌اند.

به گزارش رسانک، امروز شنبه ۳ آذر ماه ۱۴۰۳، مولوی “محمد حسین گرگیج” از علمای برجسته و مردمی اهل سنت و بلوچ ساکن استان گلستان که توسط نهادهای امنیتی و نظامی بصورت حصر خانگی بسر می‌برد و از سفر او به زاهدان ممانعت می‌شد پس از حدودا سه سال با پرواز گرگان به زاهدان سفر کرد.

مولوی “محمد حسین گرگیج” از تاریخ ۲۶ آذر ماه ۱۴۰۰، به بهانه یک سخنرانی مذهبی پس از چهل سال امامت جمعه شهر آزادشهر عزل شد و این اتفاق با اعتراضات مردم اهل سنت گلستان همراه بود و پس از آن مولوی گرگیج در مسجد جامعه شهر گالیکش محل سکونت خود نماز جمعه را برپا و سخنرانی می کرد که با فشارها و تهدیدهای بسیاری از سوی حکومت منجمله حصر خانگی و احضار به دادگاه ویژه روحانیت مواجه شد و همچنین فرزند ارشد وی که مدیر دفتر و مسئول رسانه وی بود در تاریخ ۲۰ مهر ماه ۱۴۰۲، بازداشت شد تا از این طریق مانع ادامه سخنرانی‌های انتقادی ایشان علیه جمهوری اسلامی ایران شوند.

“عبدالمالک گرگیج”، فرزند وی در ۲۰ مهر ماه ۱۴۰۲، توسط نیروهای امنیتی زمانی که با همراه پدر و هیئتی از علما و شهروندان گالیکش در نزدیکی این شهر بدون هیچ توضیح و تفهیم اتهامی بازداشت و پس از ۱۰۳ روز با قید وثیقه در تاریخ ۴ بهمن ماه ۱۴۰۳، آزاد شد.

گفتنی است که تمامی صفحات رسمی وابسته به وی که ادمین آن عبدالمالک گرگیج بود پس از بازداشت او به توقیف اداره اطلاعات درآمده است.

لازم به ذکر است که صفحات رسمی ایشان پس از بازداشت فرزندش و توقیف آنها توسط اداره اطلاعات گلستان فعالیتی نداشته و خود مولوی گرگیج نیز ممنون المنبر و بصورت غیر رسمی در حصر خانگی بسر می‌برد.

به گزارش رسانک، شامگاه گذشته ۲۹ آبان ماه ۱۴۰۳، ویدئوی دریافتی نشان می‌دهد که یک شهروند اهل استان بلوچستان و سیستان از عدم ارائه بنزین در جایگاه اختصاصی شهرداری شهرستان تربت حیدریه از توابع استان خراسان رضوی به شهروندان دارای خودروی پلاک بلوچستان همراه با برخورد نامناسب و ناشایست خبر داده است.

این شهروند اهل بلوچستان در این ویدئو می‌گوید: “با خودروی پلاک ۸۵، ساعت ۹ شب به جايگاه اختصاصی شهرداری تربت حیدریه آمده‌ایم، ضمن اینکه به ما سوخت ارائه نمی‌دهند بلکه گفته‌اند به هر جا و هر مسئولی هم که می‌خواهید زنگ بزنید، با بی ادبی و همراه با توهین به خودروی ما که پلاک‌ بلوچستان است، سوخت ندادند. ما به هر پمپ بنزینی هم رفته‌ایم ولی به ما بنزین نمی‌دهند.”

پیشتر نیز در تاریخ ۲۶ شهریور ماه نیز مسئولان جايگاه اختصاصی ایثار در شهرستان تربت حیدریه اقدامی مشابه انجام داده و به شهروندان بلوچستان بی احترامی کرده بودند ولی هیچ کدام از مسئولان استانی و نمایندگان استان در مجلس به آن رسیدگی نکردند.

این اقدام جایگاه داران نشان از این دارد که دستور از مقامات بالاتر به جایگاه داران رسیده تا به شهروندان بلوچ و پلاک استان بلوچستان و سیستان سوخت ندهند.

برخورد زننده و تبعیض آمیز جایگاه داران سوخت در چندین شهر ایران با شهروندان بلوچ باعث نارضایتی عمومی در بلوچستان شده و مردم خواستار پیگیری و رسیدگی مسئولان استانی در داخل بلوچستان و اعضای مجلس در تهران شده‌اند.

به گزارش رسانک، روز چهارشنبه ۲ آبان ماه ۱۴۰۳، صاحب آموزشگاه صنایع دستی و پوشاک زیر نظر سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور با شهروندان بلوچ مراجعه‌کننده به این آموزشگاه با توهین و رفتار تحقیرآمیز برخورد کرده و آنها را بخاطر داشتن فرزندان زیاد مورد تمسخر قرار داده است.

طبق گزارش چند نفر از مادران بلوچ دانش‌آموزان منطقه گلشهر چابهار صاحب “آموزشگاه سرمه” صنایع پوشاک و صنایع دستی با مادران مراجعه کننده بلوچ رفتاری زننده و توهین آمیز دارد و مادران بلوچ را بخاطر فرزندآوری زیاد به حیوانات تشبیه می‌کند و در مقابل اعتراض آنها، آنها را تهدید به تشکیل پرونده سیاسی کرده است.

گفتنی است که این تولیدی در منطقه گلشهر خیابان دانیال شهر چابهار قرار دارد و صاحب آن خانمی از شهرستان زابل و پرخاشگر و از افراد با نفوذ در ارگان‌های دولتی است.

رسانک/ گزارش‌های دریافتی متعدد از شهرهای مختلف منطقه سیستان در شمال استان بلوچستان و سیستان حاکی از تبعیضات گسترده از سوی مسئولان و ادارات مختلف دولتی علیه شهروندان بلوچی دارند که سالیان سال و نسل اندر نسل در این منطقه زندگی کرده‌اند و اکنون با رفتارها و قوانین سلیقه‌ای مسئولین بر آنها اعمال فشار می‌شود که این امر موجب مهاجرت اجباری مردم شده است و طرح رزاق نیز به دستور استاندار، “محمد کرمی” متوقف شده و به مردم اجازه کار نمی‌دهند.

به گفته یک شهروند بلوچ از شهرستان هیرمند (دوست محمد) که روستاهای مرزی آن با جمعیتی حدودا سی هزار نفر می‌باشند، مردم بلوچ بدلیل قوانین و رفتارهای سلیقه‌ای مسئولین، بسیاری از زمین‌های کشاورزی متعلق به آبا و اجداد خود را از دست داده‌اند و نبود قدرت دیپلماسی از سوی مقامات حکومتی نیز باعث شده تا همان مقدار کم زمین‌هایی که باقی مانده‌اند بر اثر بی‌آبی خشک شوند و کشاورزی و دامپروری اهالی که شغل اصلی مردم است، از بین برود. این امر موجب شده تا هزاران نفر مجبور به مهاجرت به شهرها و استان های دیگر مانند گلستان شوند و روستاهای بسیاری خالی از سکنه شوند.

یکی دیگر از اهالی این منطقه به خبرنگار رسانک گفته: روستاهای این منطقه تا مرز افغانستان فقط دو کیلومتر فاصله دارند و مردم منطقه از طریق کشاورزی وابسته به آب رودخانه هیرمند و کولبری در مرز امرار معاش می کردند تا اینکه در دوره ریاست جمهوری “محمود احمدی نژاد” و استانداری فردی ضد بلوچ همچون “حبیب الله دهمرده” در دهه هشتاد با کشیدن کیلومترها دیوار مرزی و واگذاری حدود هشت هکتار از زمین های مردم بومی به افغانستان (آن سوی مرز) تنها منبع درآمد مردم را بسته شد.

وی ادامه می‌دهد: ما با پیگیری‌های مکرر توانستیم بعد از پنج سال (۱۳۹۳) مجوز ورود تراکتور به زمین‌های خودمان در آن سوی مرز را بگیریم ولی رفته رفته سختگیری‌ها نسبت به رفتن ما سر زمین‌هایمان بیشتر شد تا اینکه حدود دو سال پیش مجوزهای بسیاری از مردم را باطل اعلام کردند و ما برای امرار معاش با شدت بیشتری در تنگنا قرار گرفتیم.

از سوی دیگر مسئولین با راه اندازی طرح رزاق و به استثمار گرفتن شهروندان منطقه که هیچ منبع درآمدی نداشتند، از یکسو برای خودشان تبلیغات گسترده ای در خصوص اشتغالزایی به راه انداخته و از سوی دیگر با بهره بردن از نیروی کار ارزان، جیب های خود را از سود این طرح پر کردند و به تازگی “محمد کرمی”، استاندار فعلی استان بلوچستان و سیستان علیرغم اینکه از طرح رزاق بهره برداری های سیاسی به نفع خود کرد اما زمانی که با نقدها و گلایه های مردمی رو به رو گردید، به جای رفع مشکل، دستور توقف اجرای طرح رزاق در شمال بلوچستان را صادر کرده است زیرا سود همان اندک کاری که مردم مشغول شده‌اند را نیز می‌خواهد جذب خود کند.

لازم به ذکر است که قوانین سلیقه‌ای مسئولان در منطقه علاوه بر از بین رفتن بخش بزرگی از کشاورزی، دامداری و مهاجرت اجباری اهالی و خالی شدن روستاها از سکنه، منجر به رشد بیکاری و همچنین حاشیه‌نشینی در شهرهای بزرگتر شده و شرایط زندگی برای مردم روستانشین خصوصا کسانی که با مرز نزدیکتر هستند سخت‌تر شده است.

به گزارش رسانک، امروز یکشنبه ٣ تیر ماه ١۴٠٣، شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی در استان بلوچستان و سیستان هیچگونه سهمیه نفت سفید در فصل بهار و تابستان را به شهروندان تخصیص نداده است.

گفتنی است که در فصل زمستان نیز علیرغم اینکه هیچ یک از مناطق بلوچستان دارای گاز خانگی نیستند با کاهش سهمیه از سوی مسئولان شرکت نفت مواجه شده بودند.

شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی ایران در حالی سهمیه هر ساله ۳۰۰ لیتری خانوارها را به ۱۵۰ لیتر کاهش داده که در استان های دیگر همچون یزد سهمیه هر خانوار بین پانصد تا ١٠٠٠ لیتر می‌باشد و به ترتیب خانوار‌های یک و دو نفره به میزان ۵۰۰ لیتر، خانوار‌های سه و چهار نفره به میزان ۷۰۰ لیتر، خانوار‌های پنج و شش نفره به میزان ۹۰۰ لیتر و خانوار‌های هفت نفره و به بالا به میزان هزار لیتر می‌توانند سهمیه نفت سفید دریافت کنند.

به گزارش رسانک، ویدئویی دریافت شده نشان می دهد که عبدالرحیم درزاده، دونده ۸۰۰ متر دو و میدانی و عضو سابق تیم ملی ایران که دارنده چندین مدال در سطح کشوری و آسیایی می‌باشد، در حال کارگری ساختمانی است.

این دونده که به «غزال تیز پای بلوچستان» معروف است، در پایان ویدیو خطاب به «مسئولانی که به او گفته بودند فیلم نگیر» می‌گوید: «حال و روزم این است که کارگری می‌کنم؛ من ۱۵ سال برای استان زحمت کشیدم و مقام آسیایی به دست آوردم.»

عبدالرحیم درزاده متولد ۱۳۷۸ است و دویدن را در سن ۱۱ سالگی و در کوچه‌ و خیابان‌های خاکی بنپور (بمپور) در بلوچستان آغاز کرد. ‌

گفتنی است که این دونده بلوچ، ۳۵ مقام کشوری و چهار مقام آسیایی را در کارنامه‌اش دارد؛ نایب قهرمانی جوانان آسیا و کسب مقام سوم دوندگی دانش‌آموزی جهان از جمله دستاوردهای اوست.

او سال ۱۳۹۷ به دلیل مشکلات مالی مجبور به خداحافظی از ورزش شد و درباره این تصمیم گفت: «مدتی بود که به دلیل دویدن و کفش نامناسب پایم آسیب دیده بود و مصدوم شدم، اما با وجود همین مصدومیت در لیگ کشوری شرکت کردم و مقام سوم را کسب کردم، تمام مخارج درمانم را شخصا پرداخت کردم و بیمه ورزشی هم کاری برایم نکرد.»

این دونده بمپوری گفت پس از آنکه اعلام کرده از دو و میدانی خداحافظی کرده «هیچ کدام از مسئولان اداره کل ورزش و جوانان برای برگشتم اقدامی نکردند و تنها رئیس هیئت دو و میدانی استان از من خواست که تلاش‌هایم را نادید نگیرم و راهم را ادامه دهم.»

به گزارش رسانک، امروز دوشنبه ۱۷ اردیبهشت ماه ۱۴۰۳، کارگران بومی شرکت تیراژ چابهار بدلیل پرداخت نشدن حقوق چند ماهه، سنوات و عیدی خود از سوی مسئولین شرکت، دست به اعتصاب و تجمع زدند.

بر اساس این گزارش، شرکت تیراژ واقع در چابهار حقوق دو ماه کارگران بومی را پرداخت نکرده و از پرداخت عیدی و سنوات سال پیش نیز خودداری کرده است.

گفته می‌شود که علیرغم اعتراض کارگران بلوچ نه تنها هیچ مسئولی پاسخگو نبوده بلکه مسئولان همواره تلاش داشته‌اند که به هر بهانه‌ای کارگران بومی را اخراج و نیروهای غیربومی را جایگزین کنند.