سانیا میر بلوچ

بحران مزمن آب در منطقه سیستان در قسمت شمال بلوچستان، با تداوم قطع حق‌آبه رودخانه هیرمند از سوی افغانستان، به یکی از جدی‌ترین بحران‌های انسانی و زیست‌محیطی در منطقه تبدیل شده است. در حالی که ایران طبق معاهده ۱۳۵۱ شمسی حق دریافت سالانه ۸۲۰ میلیون مترمکعب آب از رود هیرمند را دارد، در سال‌های اخیر این حق‌آبه یا به‌طور کامل قطع شده یا به‌صورت محدود و کنترل‌شده رهاسازی شده است.

در پی عدم تأمین این آب حیاتی، دریاچه هامون که روزگاری منبع اصلی تأمین آب، معیشت و زیست بسیاری از روستاهای اطراف بود، اکنون به کانون ریزگردها و بستر خشکی بدل شده است که با وزش بادهای ۱۲۰ روزه سیستان، هوای منطقه را به سمی برای انسان و دام تبدیل می‌کند.

این بادهای موسمی که از خرداد تا شهریور ادامه دارند، در گذشته با عبور از سطح مرطوب هامون به کاهش دمای منطقه و تهویه طبیعی کمک می‌کردند؛ اما اکنون با عبور از بستر خشک دریاچه، حجم زیادی از ذرات سمی، نمک و خاک آلوده را به هوا بلند می‌کنند. این شرایط موجب افزایش چشمگیر بیماری‌های تنفسی، مهاجرت اجباری کشاورزان و نابودی کامل پوشش گیاهی منطقه شده است.

از منظر تحلیلی، عدم تأمین حق‌آبه هیرمند تنها یک بحران زیست‌محیطی نیست، بلکه به‌عنوان یک چالش ژئوپلیتیکی و امنیتی نیز باید دیده شود. ایران بارها بر اساس مفاد معاهده، خواستار رهاسازی آب از سد کجکی توسط دولت افغانستان (تحت حاکمیت طالبان) شده، اما کابل همواره یا بهانه‌های اقلیمی آورده یا از این ابزار به‌عنوان اهرم فشار سیاسی استفاده کرده است.

در مقابل، دولت ایران با وجود تهدیدهای لفظی، اقدام عملی موثری برای تضمین حقوق آبی مردم سیستان انجام نداده است. تحلیل‌گران معتقدند که فقدان سیاست پایدار آبی، عدم تقویت دیپلماسی منطقه‌ای و ضعف زیرساخت‌های ذخیره و مدیریت آب در داخل ایران نیز در تشدید این بحران نقش داشته است.

همزمان، نابودی منابع آبی باعث شده دامداران، صیادان و کشاورزان سیستانی بخش بزرگی از معیشت خود را از دست بدهند. بسیاری از آن‌ها طی دو دهه اخیر مجبور به مهاجرت زیست‌محیطی به شهرهای دیگر شده‌اند؛ روندی که اگر ادامه یابد، می‌تواند منجر به تخلیه کامل یکی از کهن‌ترین زیست‌بوم‌های انسانی در شرق ایران شود.

به گزارش رسانک، روز چهارشنبه ۱۸ مهر ماه ۱۴۰۳، شماری از دانشجویان معترض دانشگاه پردیس هیرمند پس از آنکه مسئولان دانشگاه آزاد واحد بین‌المللی شهرستان زابل حاضر به دیدار با این دانشجویان جهت گفتگو بابت نبود امکانات و بی توجهی دانشگاه زابل به زیرمجموعه‌های خود نشده و از طریق مسئولان دفتر خود به دانشجویان اعلام داشتند که ما در قبال پردیس هیرمند هیچ مسئولیتی نداریم و مشکل خود را از طریق فرمانداری هیرمند پیگیری نمایید، به فرمانداری هیرمند و دفتر شورای شهر دوست محمد رفته و تجمع اعتراضی انجام دادند.

این بی‌توجهی و عدم پاسخگویی در حالی است که مسئولان دانشگاهی هدف از راه‌اندازی پردیس‌های دانشگاهی در مناطق کمتر برخوردار را کمک به مردم و اقشار محروم این مناطق برای ادامه تحصیل عنوان کرده بودند و هم اکنون دانشجویان شاهد بی توجهی کامل دانشگاه آزاد زابل نسبت به دانشگاه پردیس هیرمند هستند و دانشگاه آنها به امان خود رها شده است.

بنا بر اظهارات دانشجویان پردیس هیرمند، نه تنها مسئولان دانشگاه زابل بلکه مسئولان شهرستان هیرمند هم هیچ توجهی نسبت به فراهم کردن مکان مناسب و امکانات اولیه برای تحصیل دانشجویان این شهرستان ندارند و هر یک دیگری را مقصر وضع کنونی این دانشگاه می‌دانند.

این بی توجهی مسئولان مربوطه باعث شده تا تعداد زیادی از دانشجویان محروم این شهرستان هیچ گونه امیدی نسبت به راه اندازی و فعالیت مجدد این دانشگاه داشته نباشند.

رسانک/ سوءمدیریت در تنها جایگاه سوخت شهرستان دوست محمد (هیرمند) باعث شده تا مردم در صف خرید سوخت بمانند و ساعت ها در صف منتظر بمانند.

گفته می‌شود که مدیریت جایگاه به رانندگان اعلام کرده که تانکر حامل سوخت در بین مسیر خراب شده و آنها باید در صف های طولانی منتظر بمانند.

به گزارش رسانک، روز جمعه ۲۶ فروردین ماه ۱۴۰۱، یک نیروی کادر مرزبانی توسط سرباز وظیفه در پاسگاه مرزی شهرستان دوست محمد به ضرب گلوله کشته شد. 

خبرگزاری حال وش، هویت نیروی کادر را “علی شیخی کبیر” ساکن شهرستان دوست و هویت سرباز وظیفه را با فامیلی “جهانتیغ” اهل نصرآباد و ساکن شهرستان گرگان استان گلستان عنوان کرده است. 

بر اساس این گزارش، دلیل اختلاف سرباز وظیفه با شیخی کبیر، مخالفت وی برای اعطای مرخصی به سرباز وظیفه بوده که یک روز قبل تر علیرغم درگیری زبانی با یکدیگر درگیری فیزیکی نیز داشته اند. 

گفته شده سرباز وظیفه پس از پوشیدن لباس شخصی به برجک دیدبانی که ستوان سوم علی شیخی کبیر در آنجا در حال استراحت بوده رفته و او را با شلیک دستکم ده گلوله کشته است.

گفتنی است که این سرباز وظیفه پس از تیراندازی، از پاسگاه متواری شده که در ایست و بازرسی سهل آباد نهبندان دستگیر شده است.

رسانک/ در سال های گذشته شرکت تعاونی مرزنشینان فعالیت خود را در شهرستان هیرمند آغاز نمود که قرار بود با جمع آوری سهام از مردم مرزنشین به یکی از بزرگترین شرکت های بزرگ در خصوص کسب درآمد تبدیل شود.

شهرستان هیرمند در شمال بلوچستان قرار دارد که با توجه به هم مرز بودن با کشور افغانستان از موقعیت جغرافیایی مناسبی جهت تبادل کالا با این کشور قرار دارد، روزانه بسیاری از ترانزیت های سراسر کشور از این مرز عبور می کنند و درآمد هنگفتی را در شهرستان به وجود می آورند.

جدا از موقعیت جغرافیایی مناسب شهرستان هیرمند، در سال های گذشته شرکت تعاونی مرزنشینان فعالیت خود را در این شهرستان آغاز نمود که قرار بود با جمع آوری سهام از مردم مرزنشین به یکی از بزرگترین شرکت های بزرگ در خصوص کسب درآمد تبدیل شود اما امروزه درب شرکت مرزنشینان دوست محمد به طرز عجیبی سالهاست بسته مانده و مدیران آن هیچ گاه پاسخگو مردم نشده اند.

از جمله فعالیت های شرکت مرزنشینان هیرمند را می توان به دستگاه ام آی آری اشاره کرد که در مرکز استان قرار دارد و روزانه درآمد هنگفتی از آن حاصل می آید، این درآمد نه تنها تاکنون به هیچ یک از مرزنشینان تعلق نگرفته است بلکه در برهه ای از زمان مدیران شرکت با توزیع مقدار اندکی اقلام که شامل پنج کیلو برنج و یک قوطی رب بوده است مردم را در سکوت نگه داشته اند.

امروزه که اختلاس های میلیاردی با توجه به بی تدبیری رژیم جمهوری اسلامی ایران رنگ روشنی به خود گرفته است می توان با پیگیری فعالیت های این شرکت درآمد های بزرگی از مدیران شرکت مرزنشینان هیرمند ارائه نمود؛ هزینه هایی که به صورت پنهانی به جیب مدیران می رود تا مردم همچنان در فقر و محرومیت زندگی کنند.

به گزارش رسانک به نقل از کمپین فعالین بلوچ، روز دوشنبه ۳ آذرماه ۹۹، یک شهروند بلوچ به نام “مهدی علیزهی” اهل روستای سعید آباد شهرستان هیرمند در نقطه صفر مرزی بر اثر تیراندازی ماموران مرزبانی جان خود را از دست داد.

یک منبع مطلع در این مورد به گزارشگر کمپین گفت: ”علی به دلیل نبود شغل مناسب و وضعیت نامناسب معیشتی در نقاط صفر مرزی کولبری می کرده است.“

این منبع افزود: ”ماموران مرزبانی در حالی به سمت او تیراندازی کرده که امکان بازداشت او وجود داشته اما ماموران با تیراندازی مستقیم به سمت او، باعث کشته شدن او شدند.“

شهروندان بلوچ به دلیل نبود شغل مناسب و عدم اشتغال زایی توسط جمهوری اسلامی در سیستان و بلوچستان، به ناچار در مناطق صفر مرزی اقدام به کولبری و سوخت بری می کنند که با تیراندازی بی ضابطه ماموران امنیتی کشته و زخمی می شوند.

رسانک/ نماینده رژیم در نصرآباد (زابل)، محمد سرگزی در ادعایی عجیب حمایت آمریکا را از افغانستان مانعی برای ورود حقابه شمال بلوچستان، در هیرمند دانسته است.

بی کفایتی نمایندگان و سران رژيم جمهوری اسلامی ایران در گرفتن حقابه شمال بلوچستان از دلایل اصلی کم شدن و یا بسته شدن آب این منطقه میباشد.

محمد سرگزی در حالی این سخنان عوام فریب را بیان کرده که ناتوانی مسئولان ذیربط در دیپلماسی و مذاکره جهت تأمین حقابه و آب مورد نیاز برای فعالان اجتماعی و سیاسی و مردم اقلیم بلوچستان کاملاً مشهود است.

به گزارش رسانک، بی توجهی مسئولان جهاد کشاورزی هیرمند و عدم در اختیار گذاشتن امکانات کافی از جمله کمباین به کشاورزان این شهرستان ضرر قابل توجهی وارد کرد.

کشاورزان هیرمندی ضمن گلایه از بی توجهی مسئولان جهاد کشاورزی این شهرستان می گویند: چند مدت قبل به جهاد کشاورزی هیرمند جهت نوبت دهی کمباین برای برداشت به موقع محصول مراجعه نموده ایم و مسئولان این اداره به ما قول مساعد داده اند که به موقع کمباین در اختیارمان قرار خواهند داد.

اما اکنون از ظواهر پیداست که مسئولان جهاد کشاورزی نه تنها به وعده ای که داده بودند عمل نکرده اند بلکه هر چه طی روزهای گذشته پاسخگوی تماس های کشاورزان هم نبوده اند.

مدیران جهاد کشاورزی شهرستان توانایی تامین چند دستگاه کمباین جهت برداشت به موقع محصولات کشاورزان را نداشته و این کوتاهی آنان باعث وارد شدن خسارات سنگین و از بین رفتن زحمات یکساله کشاورزان در #شمال_بلوچستان شده است.

ناکارآمدی مسئولان و نبود امکانات کشاورزی سالانه ضرر های زیادی به بخش کشاورزی وارد کرده و این امر باعث ورشکستگی تعداد زیادی از کشاورزان_بلوچ شده است.