به گزارش رسانک، روز شنبه ١٢ اسفند ماه ۱۴۰۲ برابر با ٢ مارس ۲۰۲۴، مراسمی جهت بزرگداشت دود و ربیدگ روچ (روز فرهنگ بلوچ) به همت انجمن همبستگی فراملیتی در شهر هامبورگ آلمان برگزار شد.

در این مراسم که با حضور فعالان ملل مختلف ساکن در جغرافیای ایران برگزار شد در خصوص تاریخچه این روز و جفایی که بر ملت بلوچ و فشاری که از سوی رژیم جمهوری اسلامی ایران بر فرهنگ، زبان و ملت بلوچ روا داشته می شود سخن گفته شد.

به گزارش رسانک، شامگاه امروز شنبه ١٢ اسفند ماه ۱۴۰۲، مراسمی به مناسبت بزرگداشت روز “دود و رَبیدگ بلوچ” (روز فرهنگ بلوچ) در محل نمایشگاه های مجسمه ساز معروف بلوچ، حسن یادگارزاده در شهرستان چهبار برگزار شد.

این مراسم که بدلیل حوادث رخ داده طی روزهای اخیر و زیر آب رفتن بسیاری از روستاهای شهرستان دشتیاری بدلیل بارش باران و طغیان رودخانه‌ها و بی‌کفایتی مسئولان که منجر به جان باختن چندین شهروند شده است، با کمترین تشریفات و تجملات برگزار شد و افراد کمی دعوت شده بودند.

برگزار کننده این مراسم گروه مردمی “جُنز” بود که متشکل از چند جوان فرهنگ دوست و دلسوز بلوچ است که در سال‌های گذشته نیز توانسته با کمترین امکانات و بدون حمایت مسئولان حکومتی مراسم مشابهی را برگزار کند.

در این مراسم فعالان مدنی و فرهنگی مانند علی بخش دشتیاری، کریم باشنده، باسط حوت، رفیق رهچار، خانم جنگی زهی و… سخنرانی کردند و چند گروه موسیقی با خوانندگی نسیم هوت، منصور پاد، وحید ترکش و هارون بلوچ نیز به اجرای موسیقی پرداختند.

لازم به ذکر است که روز دوم مارس، روز “بلوچی دود و رَبیدگ” در بلوچستان شناخته می‌شود که ملت بلوچ در جای جای نقاط جهان آن را جشن گرفته و گرامی می‌دارند.

سال 1999 ایسّاییا یونسکوا 21 پروری په ماتی زبانئے مزنداشتا گچێن کرت.

دنیایا بازێن سرزۆر و شوونیستێن سرکارانی شۆندات همے بوتگ که وتی ملکانی تها تهر تهرێن زبان و دۆد و ربێدگان گار بکننت، تانکه هما دابا که ملک “یکّ” اِنت، راج و زبان و دۆد و ربێدگ هم یکّ ببنت.

په همے شۆنداتئے دێما برگا بازێن مردمے چه وتی انسانی هکّ و اۆبالان زبهر بوتگ‌. اے هکومت و سرکاران مردم هم کشتگ، بازێنے آزار داتگ و اشانی دستا بازێنے بندیجاهانی وئیلان دئور دئیگ بوتگ‌. انچێن ملکان کَسانێن چکّ، همک سالا وتی وانگا گۆن گئیرِماتی زبانان بنگێجَ کننت و اے نیاما زهنی و روهی تاوانانی آماچَ بنت. آ گۆن وتی جانئے رَگ رَگا گۆن همے مارشتا گر و چانک اَنت که جهل جنگ بوتگ و پرک‌کاریئے آماچ اَنت. چه اشیا گۆن بازێن زهنی و روهی دردان گلاێشَ بنت.

اێرانئے زبانی و ربێدگی درۆشمْ بدلێنگئے شۆندات چه سرزۆرێن رزا شاه پهلئویا بنگێج بوت و گۆن اسلامی جمهوریئے آیگا دێما شتگ و رئوان اِنت. مهر ماهئے ائولی رۆچ بزان سپتمبرئے 23 که چکّ وتی نۆکێن وانگی سالا، اێرانا بنگێجَ کننت، په گئیرِ پارسیێن چکّان، امێت و شادهیئے جاها زبهریئے کلئو و پئیگام اِنت. کَسانێن چکّ چه وتی انسانی هکّ و اۆبالانی بنیاتی چیزّان زبهرَ بنت و اشیئے آسر په آیان درد و تئورشت اِنت.

اێرانا بازێن کئوم و راج نندۆک اَنت و پارسی اێوکا یک راجێئے زبان اِنت، بله اێرانئے سرزۆرێن سرکاران گۆن وتی راجپرستی دیدانکا، پارسی زبان په زۆرانسرێن هَمدرۆشُمێنگا آیدیولوجیکێن لَٹّے کرتگ و گۆن همشیا، ڈنّ‌هکومتێن کئوم و راجانی سرا اُرش کرتگ‌.

هر چُنت ماتی زبانا وانگ، سجّهێن انسانی هکّ و اۆبالانی مَنِّشت و پئیمانان آتکگ و بهرے چه انسانئے بنیاتی هکّان اِنت، و اێرانئے سرکارا هم آ دزنام کرتگ‌اَنت، بله اێرانا که بازێن زبان و دۆد و ربێدگ هست، چکّانی گێشترێنیا په ماتی زبانئے وانگ و ماتی زبانا وانگا مۆه نرستگ (کمّ و گێش چه سدا هپتاد).

اێرانئے اسلامی آشۆپا 45 سالَ گوَزیت. هر چنت اێرانئے سررهبندئے پانزدهمی و نۆزدهمی بندان آتکگ که پارسیئے کرّا آ دگه ماتی زبان وانێنگ ببنت، بله اێرانئے اسلامی جمهوریا نه تهنا وتی جندئے همے منّتگێن بندانی سرا کار نکرتگ، پَدّرا و مِکّامکّی وتی یک‌ٹۆلگی، شوونیستی و پرکَهی سرشتا، چه گێشا گێش پێشداران اِنت.

اێرانئے وانگجاهان گئیرِ پارسیێن ماتی زبانانی نئوانێنگ تپاکێن راجانی گلئے رزُلوشن، ائی/آر ای اس/61 /266ئے پرۆشگ و ڈالچار کنگ اِنت که 16 مئیی 2007آ، دئیگ بوتگ و اشیئے تها چه باسکێن ملکانی سرکاران لۆٹگ بوتگ که سجّهێن زبانانی دێمپانی و پَلّگا بکننت. انچش سال 2008 “زبانانی میان‌اُستمانی رۆچ” نامێنگ بوت.

بلۆچستان استمانئے گل گوَستگێن سالانی پئیما ماتی زبانئے میان‌اُستمانی رۆچا سجّهێن بلۆچ راجا مرادباتَ گوَشیت و چه بلۆچستانئے دْراهێن اُستمانا دزبندیَ کنت که په وتی ماتی زبانئے وانگ، وانێنگ و دێمرئویا وتی گێشترێن جهد بکننت.

بلۆچستان اُستمانئے گل
پروری 2024

رسانک/ زبان مادری آیینه فرهنگ، تمدن، ذهن و فکر است و در مدارس، رسانه‌ها، کتب و… گرچه زبان بلوچی استفاده نمی‌شود ولی به آنها بگویید که زبان اصلی و مادری ما “زبان بلوچی” است و آنها را با ارزش های فرهنگی و تاریخی ملی بلوچ آشنا کنید.

این وظیفه والدین است که از همان دوران کودکی فرزند خود را با زبان مادری خود آشنا کنند و خواندن و نوشتن را به او آموزش دهند.

والدین باید به کودک، اعتماد به نفس دهند که با زبان بلوچی صحبت کند و حتی به آنها آموزش دهند که در هنگام بازی با کودکان غیربومی با آنها بلوچی صحبت کنند و بر زبان و فرهنگ خود افتخار کنند.

فراموش نکنید که نود و اندی سال است که برای تضعیف هویت ما سرمایه گذاری و به ما القا کرده‌اند که نژاد برتر، آریایی است و زبان برتر، زبان فارسی است؛ باید از تاریخ و فرهنگ خود با فرزندانتان صحبت کنید.

رسانْک، مرۆچی ماتی زبانئے میان‌اُستمانی رۆچ انت.
امێت اِنت یک رۆچے مُلک و ڈێه و ماتێن وتن بلۆچ راجئے دستا ببیت و گۆن هما زانتا که مارا ماتی زبانئے ارزشتے بارئوا هست، وتی هَند و دمگانی تها وتی شهد و شَکّلێن ماتی زبانا بنبیسێن، بوانێن و هبر بکنێن.

به گزارش رسانک، امروز یکشنبه ۲۹ بهمن ماه ۱۴۰۲، “عبدالمتین اسماعیل‌زهی (شه بخش)” پس از ۹۷ روز از بند ۹ (بند سیاسی) زندان مرکزی زاهدان با تودیع قرار وثیقه آزاد شد.

گفتنی است عبدالمتین اسماعیل زهی و مصباح اسماعیل زهی روز ۲۲ آبان ماه ۱۴۰۲، با یک دستگاه موتورسیکلت در حال رفتن به سمت منزل خود بودند که توسط نیروهای لباس شخصی اطلاعات هدف تیراندازی قرار گرفته و عبدالمتین با اصابت یک گلوله مجروح و هر دو بازداشت شده‌ بودند. عبدالمتین پس از اصابت گلوله و جراحت ناشی از آن به بیمارستان منتقل و در بخش مراقبت‌های ویژه بسر می برد که نیروهای امنیتی ادعا کرده بودند حال وی مساعد است اما ممنوع الملاقات و در بازداشت نیروها بود.

روز ١٩ آذر ماه ۱۴۰۲، این دو شهروند بلوچ که در ۲۲ آبان ماه ۱۴۰۲، در زاهدان پس از تیراندازی نیروهای امنیتی و جراحات ناشی از اصابت گلوله بازداشت شده بودند پس از ۲۷ روز بی‌خبری به زندان مرکزی زاهدان انتقال شدند.

به گزارش رسانک، روز شنبه ۲۸ بهمن ماه ۱۴۰۲، به مناسبت روز جهانی مادری ( ۲۱ فوریه ) کنفرانسی تحت عنوان “کثرت زبانی؛ چالش ها و فرصت ها”، با حضور فعالین زبان مادری از ملل مختلف ساکن در جغرافیای ایران برگزار شد.

در این جلسه علاوه بر اینکه جفاهایی که به دلیل تک زبانه بودن سیستم آموزشی زبان مادری بر کوکان ملل غیرفارس در جغرافیای ایران رفته، صحبت شد، راهکارهایی جهت ایجاد سیستم آموزشی چند زبانه در جغرافیای ایران نیز پیشنهاد داده و به بحث گذاشته شدند.

در این جلسه بانُک فرزانه ریگی به نمایندگی از گروه برمش (سازمان زنان بلوچ) و ایرج ایراندوست به نمایندگی از گروه حقوق بشر بلوچستان حضور داشته و سخنرانی کردند.

به گزارش رسانک، امروز یکشنبه ۲۲ بهمن ماه ۱۴۰۲، همزمان با پیدایش رژیم نکبت بار جمهوری اسلامی ایران، ملل ساکن در جغرافیای سیاسی ایران، در مقابل کنسولگری رژیم جمهوری اسلامی ایران در شهر هامبورگ جمع شده و بر علیه نزدیک‌ به یک قرن ظلم و جفا حکومت مرکزی تظاهرات کردند.

در این تظاهرات احزاب مختلف و فعالین حقوق بشر با ایراد سخنرانی در مورد تبعیض سیستماتیک و به طور خاص مقوله اعدام های فراقانونی ملل ساکن در ایران، صدای دادخواهی آنان را به گوش جهانیان رساندند.

لازم به ذکر است اعضای حزب مردم بلوچستان نیز در حمایت از “منصور دهمرده” و “فرشید حسن زهی” و بزرگداشت “سپهر شیرانی” در تظاهرات شرکت کرده و قطعنامه ای را قرائت کردند.

رَسانک سر بوتگێن هالا ردا، هاپز مهمد هُسئین نکشبندی و مئولوی سرکوهی، هاجی مهمد ایوب و هاجی مهمد امین نکشبندیا مرۆچی چه اداره آمیدگسئے نێمگا اے مۆکول دئیگ بوتگ‌اَنت گۆن اے روهانیان چه نزیک گندونند بکننت.

اے رۆچان هبرے الّم بنوتگێن باز دست په دست بئیگ اِنت که مئولوی نکشبندی گۆن بازێن آزارپُجاریان، روهی و روانی زپت رۆران گوشتنت دلئے اۆشتا گپتگ بلۆچستان جاور نگێگ بوتگ‌اَنت که مردم چه آمیدگِس ادارها لۆٹ کرتگ که اے گپ په شری روشن بکنت چه جاور بلۆچستانئے نکێگ نبوتگ‌اَنت.

اے که زندان وکیک آبادئے مشهدا برگ بوتگ انگت اَلّمێن هالے مان دستا نێست‌اِنت.

مئولوی نکشبندی گۆن وتی چُکا مهمدا یکشَمبِهئے رۆچا 29 مردادئے 1402، چه راسک دێم په چهبارا رئوگا بوتگ‌اَنت چه امنیتی نیروانی نێمگا گرگ و بازداشت کنگ چه اے وئیلا بازێن وهدے گوستگ بله هچ پئیمێن هال و اهوالے گۆن کَهۆلا نبوتگ.

اے هم گوشگ ی اِنت آ بازداشتئے رۆچا اتلاهات سپاه و اداره اتلاهات کشوری همدستی گۆن اداره نپتئے اُگدَهداران تماس گپتگ مئولوی نکشنبدی‌اش هال داتگ وتی کارت سوکتان بیا چهبار اڈِش بله تئیی جند بیئیت.

رندا چه اے هال و اهوال گۆن وتی چُکا رهادگ بنت دێم په چهبارا نوبندیان بُرجکا نیرو انتزامی آوارئے جنت.

اے هم گوشگی اِنت گۆن واجها سکێن سلێن رپتار چه سرکارئے نێمگا بوتگ.

چه رسانکئے نێمگا سربوتگێن هالانی ردا، پنچشَمبِهئے شبا 12ئے بهمن 1402آ، چهبارئے شهردارئے کارداران گۆن نزامی نیروانی همراهیا دمگ چهبارا میرآبادئے مێتگا اُرش برتگ بے اشی که لۆگانی واهندان بے آمیدگِس هُکما بے گۆش مالومیا شرو بوتگ‌اَنت بلۆچ جهمنندێن مردمانی لۆگانی کرۆجگا و اۆدئے جهمنندان بگیریا دێم په دێم بوتگ‌اَنت، لهتێن مردمِش چُنت ساهت بندیگ کرتگ‌اَنت تانکه لۆگِش کرۆتگ و آ اِش پدا آجو کرتگ‌اَنت.

سربوتگێن هالا بنیادا، لهتێن جنێن شهرداری و پاسداران سپاهئے کاردارانی دێما اۆشتاتگ که لۆگِش کرۆجگ مبنت، بله آیان اشانی گپ هچ کِمارنکرتگ، گۆن زا و زکت و زپت و زۆر و برکی شوکرئےکارمرز کنگ، آ اِش چه لۆگان کَشّتگ‌انت و لۆگِش کرۆتگ‏‌اَنت.

اے سجّهێن میلادی 2023 سالا که گزارشانی که مئے کِرّا سر بوتگ‌اَنت، اێرانئے اسلامی جمۆرئے، مُکتلِپێن سرکارئے امنیتی ادراهان، کم چه کم بلۆچستانئے 21 گشتا پنچ دمگئے بلۆچ جهمنندان لۆگ کرۆتگگ و مردمانی زمینانی تسرُپ کرتگ‌اَنت اے گێشترێن کاران مان چهبار و دزاپا بوتگ‌اَنت.