رسانک/ طوفان‌های شن در شمال بلوچستان و سیستان به یکی از جدی‌ترین معضلات زیست‌محیطی و انسانی در سال‌های اخیر بدل شده است؛ بحرانی که ریشه آن بیش از آن‌که در طبیعت جست‌وجو شود، در سیاست‌های ناکارآمد و تبعیض‌آمیز حکومت نهفته است. مردم این منطقه سال‌هاست که در معرض «بادهای صد و بیست روزه» قرار دارند، اما شدت و پیامدهای ویرانگر آن در دهه‌های اخیر به دلیل سیاست‌های غلط حکومتی چند برابر شده است.

خشک‌سالی‌های پی‌درپی، انحراف آب‌های مرزی، سدسازی‌های بی‌رویه در محل سرچشمه آب‌ها و همچنین مدیریت نادرست منابع آبی، نقش اصلی را در گسترش بیابان‌زایی و تبدیل زمین‌های حاصل‌خیز به کانون‌های گرد و غبار داشته‌اند. خشک شدن تالاب هامون و بی‌توجهی به احیای آن نمونه آشکار این سیاست‌هاست؛ تالابی که می‌توانست به‌عنوان سپری طبیعی در برابر طوفان‌های شن عمل کند، امروز خود به یکی از بزرگ‌ترین کانون‌های تولید گرد و غبار در منطقه تبدیل شده است.

پیامدهای این بحران محدود به طبیعت نیست. سلامت مردم به شدت تحت تأثیر قرار گرفته و بیماری‌های تنفسی، چشمی و پوستی روز به روز در حال افزایش است. در حالی‌که شهروندان در منطقه سیستان با این بحران زیست‌محیطی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، دسترسی آن‌ها به خدمات درمانی و امکانات بهداشتی حداقلی نیز با تبعیض ساختاری مواجه است. بسیاری از بیمارستان‌ها و مراکز درمانی در این مناطق یا وجود ندارند یا از امکانات لازم محرومند.

از سوی دیگر، کشاورزی و دامداری که ستون اصلی معیشت مردم بومی است، به شدت آسیب دیده است. مزارع نابود شده، مراتع بی‌حاصل گشته و دام‌ها به دلیل کمبود علوفه تلف می‌شوند. این شرایط موج گسترده‌ای از مهاجرت اجباری را رقم زده و خانواده‌های بسیاری را از سرزمین مادری‌شان جدا کرده است اما مسئولان به جای ارائه راهکارهای عملی، با وعده‌های تکراری و طرح‌های نیمه‌کاره تنها زمان را از دست داده‌اند.

واقعیت این است که سیاست‌های حکومت مرکزی در قبال شمال بلوچستان و سیستان نه‌تنها پاسخی به بحران نبوده بلکه خود به عاملی برای تشدید آن بدل شده است. نگاه امنیتی به منطقه، حذف مردم از فرآیند تصمیم‌گیری، فقدان سرمایه‌گذاری واقعی در زیرساخت‌های زیست‌محیطی و توسعه‌ای و تداوم تبعیض ساختاری، همگی دلایلی هستند که نشان می‌دهد حکومت نه در پی حل مشکل، بلکه در حال مدیریت ظاهری یک بحران است.

بی‌توجهی به این بحران زیست‌محیطی تنها یک مسئله محلی نیست، بلکه تبعات آن می‌تواند دامنگیر کل کشور شود. گرد و غبار برخاسته از بیابان‌های شمال بلوچستان و سیستان فراتر از مرزهای این استان حرکت می‌کند و سلامت و زندگی میلیون‌ها نفر را تحت تأثیر قرار می‌دهد. با این حال، سکوت و بی‌عملی مسئولان نشان می‌دهد که تا زمانی که تبعیض ساختاری و سیاست‌های تبعیض‌آمیز نسبت به ملت بلوچ ادامه دارد، نباید انتظار حل این بحران را داشت.

مردم این منطقه بارها با صدای بلند خواستار احیای منابع طبیعی، مدیریت اصولی آب‌های مرزی و اجرای طرح‌های پایدار برای مقابله با بیابان‌زایی شده‌اند، اما پاسخ حکومت تنها بی‌توجهی و سکوت بوده است. طوفان‌های شن شمال بلوچستان نمادی از بی‌عدالتی زیست‌محیطی است؛ جایی که طبیعت و مردم همزمان قربانی سیاست‌های ناکارآمد و تبعیض‌آمیز جمهوری اسلامی ایران شده‌اند.

به گزارش رسانک، امروز یکشنبه ۵ مرداد ماه ۱۴۰۴، ویدئوی دریافتی نشان می‌دهند که طوفان گسترده‌ای از شن و گردوخاک وارد مرکز بلوچستان، شهر زاهدان شده و باعث کاهش شدید شعاع دید در منطقه شده است. بر اساس این ویدئو، آسمان زاهدان به‌طور کامل در غبار فرو رفته و تردد در برخی مناطق این شهر با اختلال همراه بوده است.

این طوفان‌ها که از منطقه زابل به سمت مرکز بلوچستان حرکت کرده‌اند، نتیجه‌ سال‌ها خشک‌سالی، بی‌توجهی به بحران محیط‌زیست و خشک‌شدن کامل رودخانه هیرمند و دریاچه هامون هستند. خشکی این منابع آبی موجب شده تا در سال‌های اخیر شدت و گستره‌ توفان‌های شن در شمال بلوچستان به‌طور چشمگیری افزایش یافته و زندگی ساکنان روستاها و مناطق مسکونی این مناطق را با مشکلات جدی مواجه سازد.

با وجود بحران شدید زیست‌محیطی، جمهوری اسلامی ایران نتوانسته است از ابزار دیپلماسی برای گرفتن حقابه رودخانه هیرمند از افغانستان استفاده کند. این در حالی‌ست که پس از روی‌کار آمدن طالبان، بارها مسئله‌ حقابه به موضوعی تنش‌زا میان دو کشور تبدیل شده، اما نبود اراده سیاسی و ضعف سیاست خارجی در جمهوری اسلامی، پیامدهایی جبران‌ناپذیر برای مردم بلوچستان در پی داشته است. عدم دسترسی به منابع آبی، افزایش مهاجرت از روستاها، گسترش فقر و فرسایش زمین از جمله پیامدهای مستقیم این بی‌توجهی به شمار می‌روند.

به گزارش رسانک، امروز شنبه ۲۸ تیر ماه ۱۴۰۴، گرد و خاک و توفان‌های شدید شن در منطقه سیستان از شمال بلوچستان بار دیگر زندگی بسیاری از شهروندان این منطقه را مختل کرده است. طی روزهای اخیر شدت گرد و غبار به‌حدی بوده که شن‌های روان به داخل خانه‌های روستایی نیز نفوذ کرده و ساکنان را با مشکلات جدی، از جمله آسیب به وسایل منزل و دشواری در تنفس و تردد، مواجه کرده است.

این توفان‌های شن که در گذشته به «توفان‌های ۱۲۰ روزه» شناخته می‌شدند، اکنون در طول سال و حتی در فصل زمستان نیز ادامه دارند؛ پدیده‌ای که نتیجه مستقیم خشک‌شدن تالاب هامون و قطع حق‌آبه رودخانه هیرمند است. این بحران زیست‌محیطی در حالی تداوم دارد که جمهوری اسلامی ایران طی سال‌های اخیر هیچ اقدام مؤثر و فعالانه‌ای در سطح دیپلماسی برای احیای حقابه از افغانستان و همچنین دفاع از حقوق زیست‌محیطی در مجامع بین‌المللی مرتبط با تالاب هامون انجام نداده است.

تداوم این وضعیت و بی‌توجهی حاکمیت به زیست مردم نه‌تنها سلامت شهروندان، بلکه سکونت‌پذیری این منطقه را نیز با تهدید جدی مواجه کرده است. در حالی که مردم با چالش‌های روزمره ناشی از ریزگردها، تخریب زیرساخت‌ها و مشکلات تنفسی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، سیاست‌های دولت در این زمینه همچنان با سکوت و انفعال همراه است.

به گزارش رسانک، امروز یکشنبه ۲۸ اردیبهشت ماه ۱۴۰۴، وزش شدید توفان شن و ریزگردها شهرستان دوست‌محمد (هیرمند) در شمال بلوچستان را فرا گرفت و باعث کاهش محسوس شعاع دید و ایجاد اختلال در زندگی روزمره ساکنان این منطقه شد. این توفان که همراه با ذرات معلق ریز و ماسه‌های روان است، آسمان منطقه را تیره و تار کرده و دید افقی را به میزان چشمگیری کاهش داده است.

شدت این پدیده به‌حدی است که رفت‌وآمد شهروندان، به‌ویژه در مسیرهای برون‌شهری، دچار مشکل شده و شرایط تنفسی و بهداشتی برای گروه‌های حساس، از جمله سالمندان و کودکان، به خطر افتاده است.

توفان‌های شن در مناطق شمالی بلوچستان، از جمله در شهرستان دوست‌محمد، عمدتاً متأثر از وزش بادهای موسوم به «۱۲۰ روزه» هستند که از اواخر اردیبهشت تا اوایل مهر هر سال منطقه را درگیر می‌کنند. یکی از عوامل اصلی شدت گرفتن این پدیده در سال‌های اخیر، خشک‌ شدن کامل منابع آبی طبیعی، از جمله بستر رودخانه‌ها، تالاب‌ها و هامون‌ها و نبود پوشش گیاهی در منطقه است.

همچنین سدسازی گسترده در مسیر رود هیرمند و جلوگیری از ورود آب به مناطق پایین‌دست در بلوچستان توسط حکومت‌های افغانستان در میان بی‌تفاوتی مقامات جمهوری اسلامی ایران برای گرفتن حق‌آبه این منطقه، نقش بسزایی در تشدید فرسایش خاک و شکل‌گیری کانون‌های جدید گرد و غبار ایفا کرده است.

به گزارش رسانک، امروز چهار‌شنبه ۲۶ اردیبهشت ماه ۱۴۰۳، تصاویر دریافتی نشان می‌دهد طوفان شدید، گرد و خاک و ریزگرد، شهرستان زابل را درنوردیده است.

طوفان های شن موسوم به یکصد و بیست روزه در شمال استان در حالی شروع شده که مقامات و مسئولان رژيم جمهوری اسلامی ایران علیرغم بارش های سنگین و پر شدن سدها در افغانستان هیچ اقدامی جهت گرفتن حق آبه این منطقه نکرده‌اند.

خشک شدن دریاچه بین المللی هامون و چاه نیمه ها باعث شده تا مردم با بحران آب روبرو شده و بسیاری از شهروندان مجبور به مهاجرت شوند که نتیجه خشک شدن این منابع آبی و وقوع طوفان های شن و گرد و غبار می‌باشد که گاها بیش از چهار ماه به طول می‌انجامد.

به گزارش رسانک، از روز پنجشنبه ٢٠ اردیبهشت ماه ۱۴۰۳ تا بعد از ظهر جمعه ٢۱ اردیبهشت ماه در پی شروع طوفان شدید گرد و خاک در شهرستان‌های منطقه سیستان واقع در شمال بلوچستان، ۳۲۴ نفر بیمار و مصدوم از این پدیده طبیعی راهی بیمارستان و مراکز درمانی شدند.

محمد وثوقیان در گفت‌وگو با رسانه‌های حکومتی اظهار داشت: با شروع طوفان از ساعت ۶ صبح روز گذشته ماه جاری تاکنون ٣٢۴ نفر بیمار و مصدوم به اورژانس‌های پیش بیمارستانی، بیمارستانی و مراکز بهداشتی درمانی منطقه سیستان شامل پنج شهرستان زابل، زهک، هامون، هیرمند و نیمروز مراجعه کرده‌اند.

رئیس اورژانس پیش بیمارستانی و دبیر مدیریت بحران دانشگاه علوم پزشکی زابل افزود: از کل مجموع مراجعین ٣٢۴ نفر به مراکز درمانی در بازه زمانی فوق ٣۴ نفر جهت درمان تخصصی بستری شدند و ٢٩٠ نفر هم به صورت سرپایی خدمات درمانی دریافت کردند.

وی ادامه داد: از این تعداد ٩٧ نفر مبتلا به بیماری قلبی، ١۵۴ نفر مشکل تنفسی، ٣۶ نفر مشکل چشمی و ٣٧ نفر مصدوم ترافیکی بودند که به دنبال کاهش میدان دید به مراکز درمانی مراجعه کردند.

وثوقیان گفت: طوفان‌های شدید گرد و خاک در شهرستان‌های شمال بلوچستان خسارات جبران ناپذیری بر سلامت و زندگی مردم تحمیل کرده است.

به گزارش رسانک، امروز سه‌شنبه ۲۲ اسفند ماه ۱۴۰۲، وزش طوفان شن در دزاپ (زاهدان) و زابل شعاع دید در شهرها و محورهای مواصلاتی این شهرستان ها را کاهش داده است.

مجموعه رسانک از کلیه رانندگان تقاضا دارد که در ترددهای جاده‌ای احتیاط کنند و بیماران تنفسی، افراد سالخورده و کودکان از تردد غیرضروری اجتناب و از کار در ارتفاعات جدا پرهیز کنید.

به گزارش رسانک، امروز یکشنبه ۱ خرداد ماه ١۴٠١، اکثرا مناطق اقلیم بلوچستان گرفتار طوفان شن شده و مشکلات عدیده‌ای برای مردم بوجود آمده است. 

این وضعیت در شمال بلوچستان، منطقه سیستان، به دلیل بی کفایتی مسئولین و مقامات رژیم جمهوری اسلامی ایران به مراتب وخیم تر گزارش شده است. 

رژیم جمهوری اسلامی ایران در ضعف بزرگی که در مقابل طالبان در افغانستان نشان داده، تاکنون نتوانسته حقابه رودخانه هیرمند را بگیرد و بسیاری از چاه نیمه ها و دریاچه بین المللی هامون نیز خشک شده و همین امر باعث شده تا نسبت به گذشته شدت طوفان ها بیشتر شود. 

مردم در شهرستان های دوست محمد، نصرآباد، زهک و… در حالی با طوفان سهمگین شن دست و پنجه نرم می کنند که تاکنون هیچ یک از مدیران استانی و کشوری هیچگونه واکنشی در این خصوص نداشته اند.

بسیاری از شهروندان دچار تنگی نفس شدید شده و بسیاری دیگر نیز در جاده ها، در حال مدفون شدن هستند. 

بسیاری از رانندگان نیز در روستای “حیدر ملا شریف” در شهرستان زهک بین مسیر گیر کرده و طوفان شن به قدری سهمگین است که اجازه تردد به خودروها نمیدهد.

در مرکز بلوچستان، شهر دُزاپ نیز پروازهای فرودگاه بین المللی این شهر بدلیل طوفان، کاهش دید افقی تا ۶۰۰ متر و شرایط نامساعد جویی لغو شد.

تاکنون پرواز ایران ایر ۳۸۲ در مسیر هوایی تهران- دزاپ – چهبار و برعکس، و همچنین پرواز کاسپین ۶۹۸۶ در مسیر هوایی تهران- دزاپ – تهران به دلیل شرایط جوی نامساعد لغو شده اند.

به گزارش رسانک، شب گذشته ٣١ اردیبهشت ماه ١۴٠١، بیشینه سرعت وزش بادهای ١٢٠ روزه در ایستگاه فرودگاهی نصرآباد (زابل) به ١٢۶ کیلومتر بر ساعت رسید و گرد و غبار حاصل از آن شعاع دید افقی در این شهر را به ٣٠٠ متر کاهش داد. 

گفته می شود در تیر ماه سال ١٣۵٨ بیشینه سرعتی معادل ١۴٨ کیلومتر بر ساعت به وقوع پیوسته بود و بعد از آن نیز این عدد به ١٣٠ کیلومتر بر ساعت در خرداد ١٣۶٣ ثبت شده است. 

اکنون بیشینه سرعت باد به ١٢۶ کیلومتر بر ساعت هم رسید که در ٣٨ سال گذشته بی سابقه بوده است.

در همین زمینه با شدت گرفتن طوفان صبح امروز ١ خرداد ماه دستکم هشت عدد تیربرق در روستای غلامعلی گل بیک در بخش مرکزی شهرستان دوست محمد سقوط کرده و بسیاری از روستاها در خاموشی فرو رفته اند.

به گزارش رسانک، امروز یکشنبه ۱ خرداد ماه ١۴٠١، طوفان شدید همراه با گرد و خاک و آلودگی هوا، ادارات و مدارس شهرستانهای نصرآباد و دوست محمد (هیرمند) را به تعطیلی کشاند.

برازنده سرپرست فرمانداری شهرستان دوست محمد گفت: تمامی ادارات شهرستان به جز ادارات خدمات رسان توسط ستاد مدیریت بحران این شهرستان تعطیل اعلام شده است.

وی افزود: همچنین تمامی مدارس شهرستان دوست محمد به جز پایه هایی که امتحان نهایی سراسری دارند تعطیل شده است.

با توجه به افزایش نفوذ توده گرد و غبار و غلظت ذرات معلق در هوا، فعالیت ادارات، مدارس، نهادها شهرستان نصرآباد هم امروز تعطیل اعلام شد.

وزش طوفان شدید همراه با گرد و خاک فراوان و سرعت بالا که از شب گذشته در شمال بلوچستان شروع شده است ، هوای آسمان چندین شهرستان را آلوده کرده و شعاع دید را پایین آورده است.