رَسانک نیوز/ دوشمبے روچ 27 بہمن ماہ 1404، سرباز ءَ شورمیتگ دمگ ءَ اربابی ءُ شیروزھی ھاندان آنے میان ءَ پنچ سالگیں جیڑہ اے کہ چہ دوئیں نیمگ ءَ بازیں مردمی کُشگ ءُ ٹپیگ بوھگئے سوب بوتگ، سرباز ءَ نسیرآباد دمگ ئے جامہ مسیت ءَ گوں مراگش یئے برجم دارگ ءَ پہ ھمیشگ ءَ سِندگ بوتگ.

رَسانک ءِ ھال سرکنوکان ءَ گوشتگ: اربابی ءُ شیروزھی کُٹھمدان آں اے جیڑہ ئے دو نیمگیں مردم بوتگ اَنت، کہ گوستگیں پنچیں سالانی تہا اے ٹکّر ءَ چہ ھر دو نیمگ ءَ چار مردم کُشگ ءُ لہتیں دگہ ٹپیگ بوتگ.

رازی نامہ ءُ سلاھ کاری ئے دیوان ءَ کہ ماں نسیرآباد ءِ جامہ مسیت ءَ برجم دارگ بوتگ با بہروسہ ایں، زانتکارین ءُ جھمنندیں مردمان ءَ بہر زورتگ۔ دیوان ئے گُڈسرا دوئیں نیمگئے مردمان ءَ رازی نامہ ءُ سُلاھ ئے جار جتگ ءُ اے پیم ءَ جیڑہ اَلّمی ءَ سِندگ بوتگ. دیوان ءَ، مزنین ءُ با بہروسہ ایں مردمانی کِرد ءَ پہ جیڑہ آنے سِندگ، پہ سلاھ کاری ءَ بلوچی رسم ءُ رواجانی کارمرز کنگ ءُ سوبین بوھگ ءَ، یک بری پدا درا کرتگ.

به گزارش رسانک، امروز دوشنبه ۲۷ بهمن‌ماه ۱۴۰۴، اختلافی پنج‌ساله میان خانواده‌های «اربابی» و «شیروزهی» از روستای شورمیتگ شهرستان سرباز که طی این مدت به درگیری‌های متعدد و کشته و زخمی شدن چندین نفر انجامیده بود، با برگزاری مراسمی در مسجد جامع نصیرآباد این شهرستان به صلح و سازش ختم شد.

به گفته منابع رسانک، خانواده‌های اربابی و شیروزهی طرف‌های این اختلاف بودند که طی پنج سال گذشته درگیر تنش‌های مستمر شده بودند و در جریان این درگیری‌ها چهار نفر از دو طرف جان خود را از دست داده و چند نفر دیگر نیز مجروح شده بودند.

در مراسم صلح که با حضور گسترده مردم، معتمدان، علمای شهرستان سرباز در مسجد جامع نصیرآباد برگزار شد و در نهایت با اعلام رضایت و توافق طرفین، این اختلاف رسماً پایان یافت. نقش‌آفرینی بزرگان و معتمدین منطقه در پیشبرد روند مصالحه، بار دیگر اهمیت سازوکارهای محلی در مهار تنش‌های طولانی‌مدت اجتماعی را نشان می‌دهد.

به گزارش رسانک، روز چهارشنبه ۲۴ دی ماه ۱۴۰۴، اختلاف و درگیری قدیمی میان «عظیم» فرزند بلوچ‌خان و «عبدالسلام» فرزند گهرام از خانواده آسکانی که سال‌ها پیش به قتل و جان‌باختن فردی به نام «ولید» انجامیده بود، پس از گذشت ۲۸ سال با میانجیگری مولوی فضل‌الرحمن کوهی، امام جمعه پشامگ راسک در ایرانشهر به صلح و سازش انجامید.

به گفته منابع رسانک، ابتدا یک دیوان بلوچی صلح در روستای جنگل در شهرستان راسک و سپس یک جلسه در مسجد شیخین در ایرانشهر با حضور جمع کثیری از مردم، معتمدین و روحانیون برگزار شده است و طرفین با در آغوش گرفتن همديگر اختلافات قبلی را کنار گذاشته و عهد بسته‌اند در صلح و سازش به رابطه خودشان ادامه دهند.

گفتنی است که پیشتر در شامگاه گذشته ۹ دی‌ماه، مولوی فضل‌الرحمن کوهی به همراه عظیم و چند نفر از اهالی منطقه در فضایی مبتنی بر سنت‌های بومی بلوچستان؛ در یک اقدام زیبای فرهنگی و انسان‌دوستانه، بدون هماهنگی و اطلاع قبلی وارد خانه عبدالسلام، برادر ولید، در روستای هاشم‌آباد از توابع شهرستان راسک شده که در زبان و فرهنگ بومی بلوچی به آن «زَهم ءُ کَپُن» می‌گویند و با پذیرش عرفی درخواست بخشش، مسیر حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلاف هموار شد.

بر اساس این گزارش، عبدالسلام با بزرگواری و بر پایه سنت «پَتّر» که از آیین‌های ریشه‌دار صلح و سازش در فرهنگ بلوچ است، این درخواست را پذیرفت و با احترام در مجلس نشست و قاتل برادرش را مورد عفو و گذشت قرار داد.

«زَهم ءُ کَپُن» در سنت مردم بلوچستان هنگامی اتفاق می‌افتد که خانواده و نزدیکان قاتل به منزل خانواده مقتول رفته و اختیار زنده ماندن خود را در دستان خانواده مقتول قرار می‌دهند و به اصطلاح «کفن پوشیده و شمشیر را در دست خانواده مقتول قرار می‌دهند تا او تصمیم بگیرد» که انتقام خواهد گرفت یا خواهد بخشید و با توجه به رسم بلوچی، میزبان با احترام به کسانی که در جلسه حضور دارند، «پَتَّر» (حضور در منزل و درخواست عفو) خانواده قاتل را قبول خواهد کرد. این رفتار که نماد گذشت، حفظ کرامت انسانی و ترجیح صلح بر انتقام است، بازتاب گسترده‌ای در میان اهالی منطقه داشته و به معنای زنده نگه داشتن یکی از سنت‌های انسانی و زیبای بلوچی می‌باشد.

پس از این جلسه و رایزنی‌ها قرار شده بود که جلسه رسمی مصالحه به‌زودی با حضور بزرگان و معتمدان محلی برگزار شود و این اقدام در ۲۴ دی ماه در ایرانشهر انجام شده تا آشتی به‌صورت کامل و رسمی تثبیت شود و پیام صلح آن در جامعه گسترش یابد.

این رویداد بار دیگر توجه‌ها را به سنت‌های زیبای بلوچی جلب کرده است؛ سنت‌هایی که طی سال‌های گذشته به‌دلیل هجوم فرهنگی از نقاط دیگر و کم‌توجهی به میراث بومی، کمرنگ شده بودند. اقدام مولوی فضل‌الرحمن کوهی در احیای این شیوه‌های کهن حل اختلاف نشان داد که فرهنگ بومی بلوچستان همچنان ظرفیت بالایی برای مدیریت بحران‌های اجتماعی، کاهش خشونت و تقویت همبستگی دارد؛ ظرفیتی که در سایه بی‌توجهی نهادهای رسمی کمتر دیده شده اما با تکیه بر خرد جمعی و سنت‌های محلی می‌تواند نقش مؤثری در ترمیم زخم‌های عمیق اجتماعی ایفا کند.

رَسانک نیوز/ 9 دی ماہ 1404 ءَ، کُہنیں اَڑ ءُ جیڑے «ازیم»، بلوچ ھان ئے چُک ءُ «ابدالسلام»، گہرام ئے چُکّئے میان ءَ کہ «ولید» ئے کُشگ بوھگ ءَ ھوار بوتگ، بیست ءُ ھشت سال ءَ پد گوں مولوی پزل الرھمن کوھی ئے میانجی گری ءُ بلوچی رسم ءُ رواج آنے کارمرز کنگ ءَ کُشگ بوتگیں مردمئے ھاندان ءَ وتی ھون پہل کرتگ ءُ بکش داتگ. اے پیم ءَ دمگ ءَ، یکی چہ گرانین ءُ نا آرامیں پروندہ آں آسر بوتگ.

اے دود ءُ رُبیدگ آں گوں جُڑتگین ءُ انسان دوستیں کاروایی ءَ ازیم مولوی پزل الرھمن ئے ھوری ءَ بید چہ لوگئے مردمانی سہیگ کنگ ءُ ھالئے دیگ ءَ، راسک ئے ھاشم آباد دمگ ءَ ولید ئے برات ابدالسلام ئے لوگ ءَ تہا بوتگ اَنت، بلوچی زبان ءَ اے رسم ءُ رواج ءَ «زھم ءُ کپّن»، گوشنت، گوں پہلّی یے درھاست ءِ منّگ ءَ اے جیڑہ ئے پہ ایمنی ءِ سرا گیشّینگ ئے راہ ساپ ءُ تَچک کنگ بوتگ.

اے ھالئے رِد ءَ، ابدالسلام گوں مزنیگی ءُ بلوچے رسم ءُ رواج پتّر ئے رھبند ءَ پہلّی یے درھاست منّتگ ءُ پہ شرپ ءَ دیوان ءَ نشتگ ءُ وتی برات ئے کُشوک ءَ بَکشی داتگ.

گوشگ لوٹیت: اے رازی نامہ ئے بُن پدی دیوان گوں دمگئے کماش ءُ با بہروسہ ایں مردمانی بہر زورگ ءَ پہ سرکاری وڑ ءُ پیم ءَ برجم دارگ بیت، تاں کہ سلاھ کاری سبت ءُ سند بہ بیت ءُ ھم سلاھ دوستی ئے پیگام سماج ءَ شِنگ بہ بیت.

رَسانک نیوز/ سئے شمبے 9 دی ماہ 1404 ءَ، گوں سماجی جُھدکار آن ءُ دمگئے با بہروسہ ایں مردمانی، چُش کہ رزا بلوچ ءُ مولوی‌ ابدلازیز نارویی ءِ مدامی جھد ءُ رندگیری ءَ ماں تاریک 4 دی ماہ ءَ شہرک گاوداران دمگ ءَ ٹیلئے منڈی ئے سرا زابلی گونڈا ءُ بدماش ٹولہ ئے اُرش ءُ جنجال ئے بُن گپّ ماں مکّی مسیت ءَ سِندگ ءُ گیشّینگ بوتگ.

رَسانک ءِ ھال سرکنوکانے رِد ءَ، اے دیوان ءَ اُرش کنوکانے سروکیں مردمان ءُ بلوچانے کماش ءُ اسپیت ریشان ءَ بہر زورتگ۔ گوں آیانی میان ءَ پیشیگیں ٹکّر آنے دلگوش بیئگ ءَ کہ آں دوران ءَ ھم لہتیں مردم ٹپیگ بوتگ، دیوان ءَ اے پیئسلہ داتگ کہ نُکس وارتگیں مردمانی تاوان دیگ بہ بنت ءُ ھمیں وڑا ھماں ٹیلکشّ آنے کہ ٹکّر ءَ ھور نہ‌ بوتگ اَنت ءُ بس پہ ایشی ءَ کہ منڈی ءَ بوتگ اَنت، نُکس اِش وارتگ باید اِنت کہ منڈی آنے واھُند آیانے تاوان ءَ پر بہ کننت.

گوشگ لوٹیت کہ اے اُرش ءَ بازیں جھمنندے ٹپیگ ءُ باز دگرا مالی نُکس ءُ تاوان وارتگ، کہ ماں تاریک 6 دی ماہ ءَ پہ شکایست ءَ دُزاپ ءِ کلانتری بیست ءُ یک ءَ شُتگ اَنت بلے اُدے زمہ واران ءَ چہ شکایست ءِ لکّگ ءَ پھریز کرتگ ءُ گوشتگ: پہ شکایست ءَ باید اِنت سجهیں نُکس بوتگیں مال ءُ گاڑی آں کلانتری ءَ بیار اِیت، یاں کہ برو اِیت چیئریں ادارہ ءَ کہ شمئے شکایست ءَ رپوٹ بہ کنت۔ جھمنندان ءَ اے گپّ کلانتری ئے بُنگیجی زمہ واریانی ھلاپ زانتگ.

گوشگ لوٹیت: اُرش ءِ روچ ءَ دہ آنے گونڈا ءُ بدماش گوں زھم، کارچ، تبر زین، لٹ ءُ دگہ سلاہ آنے کارمرز کنگ ءَ ٹیلکشّ آنے منڈی ءَ سرا کپتگ اَنت۔ آیان ءَ ٹیلکشّ لٹ ءُ شاپ کرتگ ءُ مشک دِرتگ اَنت ءُ آیانی گاڑی ءُ مال نُکس داتگ ءُ یاں کہ برتگ اَنت۔ اے اُرش ءَ کم چہ کمترا بیست بُچکہ ٹیل ڈگار ءَ ریچگ بوتگ ءُ بید چہ ٹیلکشّ آں لہتیں جھمنند ھم ٹپیگ بوتگ.

رَسانک نیوز/ یکشمبے روچ 30 آزر ماہ 1404 ءَ، دو ھاندان (ھُدامُرزی پکئیرمهمد ئے چُک ءُ نُماسگاں گو بھرام ءُ ھُدامرزی مهمداُمر للہ‌زھی) ئے میان ءَ پیش اَتکگیں جیڑہ ءُ ٹکّر ءَ کہ آں دوران ءَ دو مردم کُشگ ءُ چُنت دگہ ٹپیگ بوتگ۔ راسک ءِ پشامگ دمگ ءَ، گوں با بہروسہ ایں مردمانی جُھد ءُ رندگیری ءَ ھمیں وڑا مولوی پزل الرھمن کوھی ئے میانجی گری ءَ، اے جیڑہ ءُ ٹکّر پہ سلاھ ءُ رازی‌ نامہ ءَ آسر بوتگ اَنت.

اے سلاھ کاری ئے بلوچی دیوان ءَ، دینی زانتکاران، اسپیت ریش ءُ دمگئے نندوکیں مردمان ءَ بہر زورتگ ءُ جیڑہ ئے دوئیں نیمگ آن ءَ چہ گوَستہ پشیمان بوتگ ءُ یکّا دگرا بگل کَشّ ئے کرتگ.

دیوان ئے گُڑسرا دوئیں نیمگئے مردمان ءَ ماں انتزامی ءُ اِنساپ ئے ادارہ آں پہ پروندہ آنے ھلاس کنگ ءُ پہ وتی کول آنے سرا اُوشتگ ءَ اُوگدہ نامہ ئے سرا دسهت کرتگ.

به گزارش رسانک، روز گذشته ۲۹ آذر ۱۴۰۴، جلسه صلح و سازش میان دو طایفه میرکازهی و شهنوازی پس از مدتی اختلاف و تنش با وساطت علما، معتمدین و ریش‌سفیدان در شهر زاهدان برگزار شد؛ نشستی که در پی تلاش‌های مستمر بزرگان محلی و با هدف پایان‌دادن به سوءتفاهم‌ها و جلوگیری از تداوم تنش‌های اجتماعی شکل گرفت و سرانجام به آشتی و توافق دو طرف انجامید.

این اختلافات در پی یک تصادف رانندگی در حوالی بیمارستان ایران ایرانشهر در تاریخ ۹ آذر رخ داده بود؛ حادثه‌ای که به جان‌باختن دو شهروند انجامید و به‌دنبال آن، میان وابستگان و نزدیکان دو طایفه پس از مطرح شدن شبهاتی درباره علت تصادف، تنش‌هایی به‌وجود آمد. در این جلسه، طرفین با طرح تفاهمات و گفت‌وگو درباره مسائل گذشته، بر پایان‌دادن به این اختلافات تأکید کردند.

در پایان این نشست، اعضای دو طایفه با در آغوش گرفتن یکدیگر، صلح و سازش خود را اعلام کردند؛ اقدامی که از نگاه حاضران، گامی مهم در حفظ همبستگی اجتماعی و نقش‌آفرینی سازنده معتمدین محلی در حل‌وفصل اختلافات در بلوچستان به‌شمار می‌رود.

به گزارش رسانک، امروز یکشنبه ۳۰ آذر ماه ۱۴۰۴، اختلاف و درگیری که بین دو خانواده (فرزندان مرحوم فقیرمحمد با فرزندان بهرام و مرحوم محمدعمر لله‌زائی) به‌وجود آمده بود که منجر به «قتل دو نفر» و «زخمی شدن چند نفر» شده بود، با تلاش و پیگیری معتمدین و میانجیگری مولوی فضل‌الرحمن کوهی در روستای پشامگ از توابع شهرستان راسک به صلح و صفا انجامید.

این دیوان بلوچی صلح و سازش با حضور علما، معتمدین، ریش‌سفیدان و عموم مردم برگزار شد و هر دو طرف با اظهار ندامت و پشیمانی یکدیگر را به آغوش گرفتند.

در پایان جلسه به منظور مختومه شدن پرونده در مراجع قضایی و انتظامی طرفین «صلح‌نامه‌ای» بر متعهد شدن و پایان دادن اختلاف امضا کردند.

رَسانک نیوز/ جمے روچ 28 آزر ماہ 1404 ءَ، میرجاوہ ئے اندہ زِلّھ ئے رنگزان دمگ ءَ گمشادزھی ءُ کهرازھی کبیلہ آنے میان ءَ پد چہ سئے ماہ اَڑ ءُ جیڑا گوں سلاھ ئے دیوان ءِ برجم دارگ ءَ رازی نامہ بوتگ۔ اے سلاھ ئے دیوان ءَ کماش ءُ دمگئے بابہروسہ ایں مردمان ءَ بہر زورتگ۔ سلاھ ئے بُن پد ئے رِد ءَ، دوئیں کبیلہ ئے مردماں پہ آں دگہ نیمگئے مردم ءُ لوگ آنے سرا دسدراجی ءَ مَنّ کنگ بوتگ اَنت ءُ پَشت کپتگیں جیڑہ آں گوں ھبر ءُ میانجی گری ءَ رندگیری بہ بنت۔ اے جیڑہ آنے سوب ءَ دیمترا ٹکّری ءَ ورنایی کارچ وارتگ ءُ ٹپیگ بوتگ.

اے سلاھ ئے دیوان ءَ، ھاجی سالھ کهرازھی، کدھُدا درمهمد کهرازھی، نورمهمد کهرازھی، الیم گمشادزھی، ھاجی ھان مهمد، رزا بلوچ ءُ کاسمی ءَ بہر زورتگ ءُ سماج ئے آرام کنگ، ٹکّر آنے دیم ئے دارگ، سلاھ نامئے بُن پد ئے پابندی ئے کنگ ءِ سرا زور داتگ.

چُنت ماہ ءَ جیڑہ ءُ ٹکّر ءَ پد، سلاھ ئے بوھگ ءَ یک بری پدا اسپیت ریشان ءُ کومی رسم ءُ رواج آنی ارزشت ءَ پہ سماج ءِ ایمن کنگ ءُ ٹکّر آنے دیم دارگ ءَ درا کرتگ۔ اسپیت ریشانے میانجی گری گوں سرکاری ادارہ آنے بے پرواھی ءَ یکی چہ اھم تریں راہ آں پہ سماجی گپچل آنی سِندگ ءُ سماج ئے آرام کنگ زانگ بیت.

به گزارش رسانک، روز جمعه ۲۸ آذر ماه ۱۴۰۴، پس از حدود سه ماه اختلاف و تنش میان دو طایفه‌های «گمشادزهی و کهرازهی» در روستای رنگزان واقع در بخش انده میرجاوه، این منازعه با برگزاری نشست صلح و سازش و با حضور بزرگان، معتمدان محلی به پایان رسید. بر اساس توافق انجام‌شده، طرفین متعهد شدند که جوانان دو طایفه از هرگونه تعرض به افراد و منازل یکدیگر خودداری کنند و اختلافات باقی‌مانده از مسیر گفت‌وگو و میانجی‌گری پیگیری شود. این اختلاف پیش‌تر منجر به درگیری شده بود که در جریان آن یک نفر در نزاعی با سلاح سرد مجروح شده بود.

در این نشست، صلح گمشادزهی، حاج صالح کهرازهی، کدخدا درمحمد کهرازهی، نورمحمد کهرازهی، علیم گمشادزهی، حاج محمدخان، رضا بلوچ و قاسمی حضور داشتند و با تأکید بر حفظ آرامش اجتماعی و جلوگیری از تکرار درگیری‌ها، بر ضرورت پایبندی همه طرف‌ها به مفاد صلح‌نامه تأکید شد.

پایان این اختلاف پس از ماه‌ها تنش، بار دیگر نقش ریش‌سفیدان و سازوکارهای بومی حل‌وفصل منازعات را در جلوگیری از گسترش خشونت و بازگرداندن آرامش به جامعه محلی برجسته می‌کند؛ امری که در نبود مداخله مؤثر و به‌موقع نهادهای رسمی، همچنان یکی از اصلی‌ترین راه‌های کنترل بحران‌های اجتماعی در منطقه به شمار می‌رود.