رسانک/ ایران پس از نزدیک به یک دهه قطع روابط با سودان، همزمان با آغاز جنگ داخلی این کشور در آوریل ۲۰۲۳، روند بازسازی روابط با خارطوم را آغاز کرد؛ روندی که از تماس‌های دیپلماتیک شروع شد و به همکاری نظامی و تأمین پهپاد برای ارتش سودان رسید.
تهران و خارطوم در ۹ اکتبر ۲۰۲۳ رسماً ازسرگیری روابط خود را اعلام کردند. پس از آن، شواهدی از ورود تجهیزات نظامی ایرانی به زرادخانه نیروهای مسلح سودان منتشر شد. تحقیقات رویترز و دیده‌بان حقوق بشر استفاده ارتش سودان از پهپاد ایرانی «مهاجر-۶» را مستند کرده‌اند. همچنین چند پرواز هواپیمای باری متعلق به شرکت «قشم فارس ایر» میان ایران و پورت‌سودان در ماه‌های دسامبر ۲۰۲۳ و ژانویه ۲۰۲۴ ردیابی شده، هرچند نوع محموله این پروازها به‌طور مستقل تأیید نشده است.

در آوریل ۲۰۲۶ نیز وزارت دادگستری آمریکا از بازداشت شمیم مافی، تبعه ایرانی، در ارتباط با اتهام میانجی‌گری معاملات تسلیحاتی خبر داد. در کیفرخواست، قراردادی بیش از ۷۰ میلیون دلار برای تأمین پهپادهای مهاجر-۶ از ایران برای یک نهاد نظامی سودان مطرح شده است؛ اتهاماتی که هنوز به حکم نهایی منجر نشده‌اند.
بخشی از این همکاری به روابط تاریخی ایران با جریان‌های اسلام‌گرای سودان بازمی‌گردد. پس از سقوط عمر البشیر، برخی از این شبکه‌ها باقی ماندند و با آغاز جنگ دوباره فعال شدند. گردان «البراء بن مالک» نیز از جمله گروه‌های اسلام‌گرای مسلح همسو با ارتش است که آمریکا آن را به دریافت آموزش و حمایت از سپاه پاسداران مرتبط دانسته است.

در کنار همکاری نظامی، موقعیت سودان در ساحل دریای سرخ برای تهران اهمیت راهبردی دارد؛ زیرا این کشور در نزدیکی باب‌المندب و مسیرهای منتهی به کانال سوئز قرار گرفته است. در سال ۲۰۲۴ گزارش‌هایی درباره تلاش ایران برای ایجاد پایگاه دریایی در سودان منتشر شد، اما تهران و خارطوم این گزارش‌ها را تکذیب کردند و تاکنون سند رسمی درباره ایجاد چنین پایگاهی منتشر نشده است.

با وجود گسترش روابط با ایران، ارتش سودان همچنان با کشورهایی مانند مصر، عربستان، قطر و ترکیه نیز همکاری دارد و از تجهیزات چندمنبعی استفاده می‌کند. بنابراین، رابطه تهران و خارطوم در شرایط فعلی بیشتر به «شراکت مبتنی بر ضرورت جنگ» شباهت دارد تا یک محور دائمی. در این میان، پیامدهای انسانی این همکاری نیز قابل توجه است. سازمان ملل اعلام کرده که بین ژانویه و آوریل ۲۰۲۶، بیش از ۸۸۰ غیرنظامی در حملات پهپادی در سودان کشته شده‌اند و پهپادهای مسلح به مهم‌ترین عامل کشتار غیرنظامیان در این دوره تبدیل شده‌اند.

در مجموع، ایران از جنگ سودان برای بازسازی نفوذ سیاسی و نظامی خود بهره برده است، اما هنوز شواهد کافی برای اثبات تبدیل سودان به پایگاه ایران یا قرار گرفتن ارتش این کشور تحت کنترل تهران وجود ندارد. آینده این رابطه به شرایط جنگ و میزان نیاز خارطوم به حمایت ایران و دیگر قدرت‌های منطقه‌ای بستگی خواهد داشت.

به گزارش رسانک، امروز پنجشنبه ۱۵ مردادماه ۱۴۰۵، قرارگاه قدس نیروی زمینی سپاه پاسداران با انتشار اطلاعیه‌ای از بازداشت هشت شهروند در استان سیستان و بلوچستان خبر داد و مدعی شد که این افراد با گروه‌های مسلح مخالف حکومت در ارتباط بوده و در اقدامات مسلحانه و ایجاد ناامنی در مناطق مختلف استان نقش داشته‌اند. این ادعاها در حالی مطرح شده که تاکنون هیچ‌گونه مستندات مستقل یا اطلاعات قابل راستی‌آزمایی برای تأیید این اتهامات منتشر نشده است.

بر اساس اطلاعیه منتشرشده، سپاه پاسداران مدعی شده است که افراد بازداشت‌شده با تشکیل تیم‌های مسلح در اقداماتی از جمله حمله به گشت‌ها و مقرهای نظامی و انتظامی، سرقت‌های مسلحانه، ایجاد ناامنی، گروگان‌گیری نیروها و مهندسان فعال در پروژه‌های عمرانی و همچنین شناسایی مراکز نظامی و انتظامی مشارکت داشته‌اند. همچنین ادعا شده که از این افراد تعدادی سلاح، مهمات و تجهیزات کشف و ضبط شده است.

قرارگاه قدس همچنین مدعی شده است که این افراد با هماهنگی گروه‌های مسلح مخالف حکومت، در ربایش افراد شاخص و مهندسان پروژه‌های زیربنایی نقش داشته و پس از انتقال آنان، افراد ربوده‌شده را به گروه‌های مستقر در آن سوی مرز تحویل می‌داده‌اند.

با این حال، در اطلاعیه سپاه هیچ اشاره‌ای به هویت بازداشت‌شدگان، زمان و محل دقیق بازداشت، محل نگهداری آنان یا روند رسیدگی قضایی نشده است. تا لحظه تنظیم این گزارش نیز هیچ منبع مستقل یا نهاد بی‌طرفی صحت ادعاهای مطرح‌شده از سوی سپاه پاسداران را تأیید نکرده و جزئیات بیشتری درباره وضعیت این شهروندان در دسترس نیست.

گفتنی است که در سال‌های گذشته نیز نهادهای امنیتی و نظامی جمهوری اسلامی ایران بارها اقدام به بازداشت شهروندان با اتهامات امنیتی کرده‌اند، در حالی که در بسیاری از موارد، جزئیات پرونده‌ها، هویت بازداشت‌شدگان و روند دادرسی به‌صورت شفاف منتشر نشده و امکان راستی‌آزمایی مستقل این ادعاها وجود نداشته است.

وزارت کشور بریتانیا اعلام کرد که پس از سال‌ها اختلاف‌نظر سیاسی درباره این موضوع، هرگونه حمایت از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC)، که یکی از ارکان اصلی نیروهای مسلح ایران است، ممنوع خواهد شد. این اقدام از نظر آثار عملی معادل قرار دادن یک سازمان در فهرست گروه‌های ممنوعه است، هرچند از نظر حقوقی دقیقاً همان سازوکار نیست.

پیشتر در ۲ بهمن‌ماه ۱۴۰۴، پارلمان اروپا با تصویب قطعنامه‌ای قاطع، ضمن محکوم‌کردن سرکوب خشونت‌آمیز اعتراضات سراسری در ایران، از شورای اتحادیه اروپا خواست سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نیروی بسیج و سپاه قدس را به‌طور کامل در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار دهد؛ قطعنامه‌ای که در آن با ابراز همبستگی کامل با معترضان، استفاده عامدانه و نامتناسب از زور، کشتار گسترده شهروندان، اعدام‌ها و بازداشت‌های فله‌ای محکوم شده و بر ضرورت پاسخگویی حکومت ایران در قبال این جنایات تأکید شده بود.

به گزارش رسانک، شامگاه گذشته ۲۷ خردادماه ۱۴۰۵، یک نوجوان بلوچ در نزدیکی بیمارستان ایرانمهر شهرستان سراوان بر اثر تیراندازی نیروهای امنیتی سپاه پاسداران مجروح شد و سپس نیروهای نظامی مانع انتقال وی به بیمارستان شدند که این امر منجر به جان‌باختن وی شد.

هویت این نوجوان بلوچ، «فرزاد ملازهی» حدودا ۱۵ ساله، فرزند نصرالله و اهل سراوان توسط رسانک احراز شده است.

به گفته منابع رسانک، نیروهای امنیتی سپاه پاسداران در نزدیکی بیمارستان ایرانمهر سراوان، بدون ایست و هشدار قبلی، این نوجوان را هدف تیراندازی قرار داده‌اند که وی در نتیجه اصابت گلوله به ناحیه سر، وی به شدت مجروح شده است.

منابع افزوده‌اند که پس از اصابت گلوله، نیروهای حاضر نه تنها از انتقال فوری فرزاد به بیمارستان ایرانمهر که در فاصله‌ای بسیار نزدیک از محل حادثه قرار داشته، جلوگیری کرده‌اند، بلکه مانع نزدیک شدن شهروندان و افرادی شده‌اند که قصد کمک‌رسانی را داشته‌اند.

تا لحظه تنظیم این گزارش، دلیل تیراندازی به این نوجوان بلوچ مشخص نشده و هیچ مقام رسمی درباره جزئیات این حادثه توضیحی ارائه نکرده است.

بر اساس مستندات گردآوری‌شده در سال ۲۰۲۵، تیراندازی مستقیم، یورش به منازل، انفجار مین و ضرب‌وجرح شهروندان توسط نیروهای نظامی و امنیتی دستکم ۱۷۳ نفر را در بلوچستان تحت تأثیر قرار داده است. از این تعداد، ۱۰۷ نفر جان خود را از دست داده و ۶۶ نفر مجروح شده‌اند که از میان کشته‌شدگان، ۳ زن و ۱ کودک حضور دارند و در میان مجروحان نیز ۱۶ زن و ۴ کودک ثبت شده‌اند.

به گزارش رسانک، امروز جمعه ۸ خردادماه ۱۴۰۵، ویدئوها و گزارش‌های دریافتی از منطقه گیاوان‌زمین در استان هرمزگان حاکی از آن است که حدود یک هفته پیش یک کشتی تجاری خارجی در تنگه هرمز هدف حمله نیروهای سپاه پاسداران قرار گرفته و پس از آسیب‌دیدگی شدید، خدمه آن کشتی را ترک کرده‌اند. پس از رها شدن این شناور در آب‌های حوالی سواحل «کوه مبارک» شهرستان جاسک شماری از مردم با قایق‌های کوچک به سمت کشتی رفته و اقدام به غارت اموال و بار آن کرده‌اند.

به گفته منابع رسانک، این کشتی که گفته می‌شود محموله آن شامل مس بوده، در پی اصابت موشک دچار خسارات سنگین شده و در نزدیکی سواحل کوه مبارک متوقف مانده است.

هویت مالک کشتی، کشور مقصد و جزئیات دقیق محموله آن تا لحظه تنظیم خبر مشخص نشده و هیچ نهاد رسمی نیز درباره این حادثه توضیحی ارائه نکرده است.

منابع رسانک افزوده‌اند که طی روزهای اخیر در بخش‌هایی از این کشتی آتش‌سوزی نیز رخ داده و دود ناشی از آن از فاصله دور قابل مشاهده بوده است. ویدئوهای منتشرشده نشان می‌دهد که افراد مختلف با استفاده از قایق‌های موتوری وارد کشتی شده و بخشی از اموال و تجهیزات آن را خارج کرده‌اند.

عدم شفاف‌سازی مقامات جمهوری اسلامی ایران درباره این حادثه در حالی است که طی هفته‌های اخیر تنش‌ها و کنترل نظامی در تنگه هرمز افزایش یافته و سپاه پاسداران بارها از نظارت و کنترل کامل بر عبور کشتی‌های تجاری در این آبراه بین‌المللی خبر داده است.

تداوم فضای امنیتی و نظامی در تنگه هرمز و نبود نظارت قانونی بر حوادث دریایی، بار دیگر وضعیت بی‌ثبات و ناامن این منطقه را آشکار کرده است؛ شرایطی که علاوه بر تهدید امنیت کشتیرانی بین‌المللی، زمینه‌ساز گسترش هرج‌ومرج، غارت و ناامنی برای ساکنان و مسیرهای تجاری شده است.

به گزارش رسانک، امروز پنجشنبه ۹ بهمن‌ماه ۱۴۰۴، وزرای خارجه اتحادیه اروپا در نشستی رسمی و در واکنش به سرکوب خشونت‌بار اعتراضات مردمی در ایران، تصمیم گرفتند سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست سازمان‌های تروریستی این اتحادیه قرار دهند؛ اقدامی که هم‌زمان با اعمال تحریم‌های تازه علیه شماری از مقام‌ها و نهادهای جمهوری اسلامی ایران انجام شده و به گفته مقام‌های اروپایی، پاسخی مستقیم به کشتار معترضان، بازداشت‌های گسترده و نقض سیستماتیک حقوق بشر در ایران است.

کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، با اعلام این تصمیم تأکید کرده سرکوب مردم نمی‌تواند بدون پاسخ بماند و افزود هر حکومتی که هزاران نفر از شهروندان خود را به قتل می‌رساند، عملاً در مسیر نابودی خویش حرکت می‌کند. هم‌زمان شورای اروپا اعلام کرد که اسکندر مومنی وزیر کشور، محمد موحدی آزاد دادستان کل جمهوری اسلامی و ایمان افشاری قاضی شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران، در فهرست تحریم‌های جدید قرار گرفته‌اند.

در ادامه بیانیه شورای اروپا تصریح شده است که این افراد به دلیل نقش مستقیم در سرکوب خشونت‌آمیز اعتراضات مسالمت‌آمیز، بازداشت خودسرانه فعالان سیاسی و مدافعان حقوق بشر و صدور احکام سنگین قضایی علیه معترضان هدف تحریم قرار گرفته‌اند. همچنین اعلام شده که در مجموع ۲۱ فرد و نهاد وابسته به جمهوری اسلامی ایران مشمول این دور از تحریم‌ها شده‌اند.

این تصمیم اتحادیه اروپا که پس از سال‌ها بحث و اختلاف نظر میان اعضای این بلوک اتخاذ شده، نشان‌دهنده تغییر جدی در رویکرد اروپا نسبت به سپاه پاسداران و سیاست‌های امنیتی جمهوری اسلامی ایران است؛ رویکردی که می‌تواند پیامدهای سیاسی، اقتصادی و حقوقی گسترده‌ای برای ساختار قدرت در ایران داشته باشد و فشارهای بین‌المللی بر عاملان سرکوب را وارد مرحله تازه‌ای کند.

به گزارش رسانک، امروز پنجشنبه ۹ بهمن‌ماه ۱۴۰۴، هم‌زمان با تشدید تحولات سیاسی و امنیتی پیرامون ایران، صدراعظم آلمان اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران مشروعیت خود را از دست داده و بقای آن تنها بر پایه خشونت عریان و ایجاد رعب و وحشت علیه مردم است؛ اظهاراتی که در شرایطی بیان می‌شود که گزارش‌ها از بررسی گزینه‌های نظامی ایالات متحده آمریکا علیه ایران و افزایش محسوس حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه حکایت دارد.

فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، در یک نشست خبری مشترک با ایلیه بولوجان، نخست‌وزیر رومانی، با اشاره به سرکوب گسترده معترضان در ایران گفت حکومتی که تنها از طریق خشونت می‌تواند قدرت خود را حفظ کند، روزهایش به شماره افتاده و ممکن است عمر آن به چند هفته محدود باشد، چرا که هیچ‌گونه مشروعیتی برای اداره کشور ندارد.

هم‌زمان، خبرگزاری رویترز به نقل از منابع متعدد گزارش داده است که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، در حال بررسی مجموعه‌ای از گزینه‌ها علیه جمهوری اسلامی ایران است؛ گزینه‌هایی که از حملات هدفمند به نیروهای امنیتی و رهبران جمهوری اسلامی تا سناریوهای گسترده‌تر با هدف ایجاد تأثیر بلندمدت را شامل می‌شود.

بر اساس این گزارش، منابع آمریکایی گفته‌اند که این گزینه‌ها با هدف فراهم‌کردن شرایط «تغییر رژیم» و الهام‌بخشیدن به معترضان در داخل ایران طراحی شده‌اند؛ به‌گونه‌ای که با تضعیف نهادهای سرکوبگر، معترضان بتوانند مراکز دولتی و امنیتی را تصرف کنند و موازنه قدرت در داخل کشور دگرگون شود.

یکی از منابع آمریکایی از بررسی احتمال حملات گسترده‌تر خبر داده که می‌تواند شامل هدف قرار دادن موشک‌های بالستیک جمهوری اسلامی ایران با توان تهدید متحدان آمریکا در منطقه یا حمله به برنامه غنی‌سازی هسته‌ای باشد؛ هرچند به گفته منبعی دیگر، ترامپ هنوز تصمیم نهایی درباره ورود مستقیم به مسیر نظامی را اتخاذ نکرده است.

افزایش کم‌سابقه حضور نظامی ایالات متحده در خاورمیانه در روزهای اخیر، در کنار این اظهارات و گزارش‌ها، نشانه‌ای از ورود بحران ایران به مرحله‌ای حساس‌تر تلقی می‌شود؛ مرحله‌ای که در آن، فشارهای خارجی و نارضایتی‌های داخلی به‌طور هم‌زمان آینده جمهوری اسلامی را با ابهام جدی روبه‌رو کرده‌اند.

به گزارش رسانک، امروز پنجشنبه ۲ بهمن‌ماه ۱۴۰۴، پارلمان اروپا با تصویب قطعنامه‌ای قاطع، ضمن محکوم‌کردن سرکوب خشونت‌آمیز اعتراضات سراسری در ایران، از شورای اتحادیه اروپا خواست سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نیروی بسیج و سپاه قدس را به‌طور کامل در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار دهد؛ قطعنامه‌ای که در آن با ابراز همبستگی کامل با معترضان، استفاده عامدانه و نامتناسب از زور، کشتار گسترده شهروندان، اعدام‌ها و بازداشت‌های فله‌ای محکوم شده و بر ضرورت پاسخگویی حکومت ایران در قبال این جنایات تأکید شده است.

این قطعنامه با ۵۶۲ رأی موافق، ۹ رأی مخالف و ۵۷ رأی ممتنع به تصویب رسید و نمایندگان پارلمان اروپا هشدار دادند که قتل هزاران معترض نشان‌دهنده تغییری هولناک در شیوه سرکوب اعتراضات توسط حکومت ایران است؛ تغییری که به‌گفته آنان از بازدارندگی به حذف راهبردی رسیده است.

نمایندگان پارلمان اروپا همچنین خواستار آزادی فوری و بدون قیدوشرط تمامی معترضان، مدافعان حقوق بشر و روزنامه‌نگاران بازداشت‌شده شدند و بر گسترش و اجرای سخت‌گیرانه اقدامات محدودکننده اتحادیه اروپا، از جمله مسدودسازی دارایی‌ها و ممنوعیت صدور روادید برای عاملان سرکوب تأکید کردند.

در ادامه این قطعنامه، پارلمان اروپا خواستار مشروط‌شدن روابط اتحادیه اروپا با جمهوری اسلامی ایران بر اساس حرکت واقعی به‌سوی دموکراسی و رعایت حقوق بشر شد، از تحریم‌های اخیر ایالات متحده استقبال کرد و خواهان اقدام فوری اتحادیه اروپا علیه تمامی مقامات و نهادهای مسئول سرکوب گردید.

این نهاد اروپایی همچنین تلاش‌های حکومت ایران برای سانسور اعتراضات از طریق قطع اینترنت را محکوم کرده و از اتحادیه اروپا و کشورهای عضو خواسته است حمایت‌های فنی و مالی از ابزارهای دور زدن سانسور و مقابله با دستکاری سایبری و اطلاعاتی را افزایش دهند.

پارلمان اروپا با اشاره به الگوی چند دهه‌ای سرکوب نظام‌مند، به‌ویژه علیه زنان، فعالان حقوق بشر و مخالفان سیاسی، بار دیگر خواستار فراهم‌شدن دسترسی فوری و بدون مانع هیئت حقیقت‌یاب سازمان ملل برای رسیدگی به جنایات سنگین از جمله قتل، شکنجه، تجاوز و ناپدیدسازی قهری شد و از تصمیم رئیس پارلمان اروپا برای ممنوع‌کردن ورود نمایندگان حکومت ایران به ساختمان‌های این پارلمان استقبال کرد.

به گزارش رسانک، روز گذشته ۲ تیر ماه ۱۴۰۴، در جریان حملات موشکی ارتش اسرائیل به چند نقطه در پایتخت ایران، سردار پاسدار محمدتقی یوسف‌وند، فرمانده حفاظت اطلاعات سازمان بسیج، جان خود را از دست داد.

بر اساس اعلام روابط عمومی سپاه استان لرستان، این فرمانده در اثر اصابت یکی از موشک‌ها به محل استقرارش کشته شده است.

خبر کشته شدن این فرمانده در حالی اعلام می‌شود که تهران در روز گذشته شاهد یکی از شدیدترین و بی‌سابقه ترین حملات هوایی اسرائیل بود.

به گزارش رسانک، روز یکشنبه ۱ تیر ماه ۱۴۰۴، یک دستگاه آمبولانس که حامل سه فرمانده سپاه پاسداران استان اصفهان بود، در خیابان شریعتی شهر نجف‌آباد هدف حمله دقیق ارتش اسرائیل قرار گرفت.

بر اساس این گزارش و تصاویر منتشرشده، هر سه فرمانده سپاه به‌همراه راننده آمبولانس در جریان این حمله کشته شده‌اند.

جمهوری اسلامی ایران سابقه‌ای طولانی در استفاده نظامی از آمبولانس‌ها دارد. در جریان خیزش «زن، زندگی، آزادی» نیز گزارش‌های متعددی منتشر شد که نیروهای امنیتی از آمبولانس‌ها برای جابه‌جایی نیروهای سرکوب یا انتقال بازداشت‌شدگان استفاده می‌کردند. اکنون نیز به‌نظر می‌رسد فرماندهان سپاه برای فرار از رصد و شناسایی، از همین روش برای جابه‌جایی استفاده کرده‌اند.