به گزارش رسانک، روز دوشنبه ۹ شهریورماه ۱۴۰۵، یک سوختبر بلوچ که در پی تصادف زنجیره‌ای شامگاه شنبه ۷ شهریورماه در محور سیرکان شهرستان سراوان مجروح شده بود، بر اثر شدت جراحات وارده در بیمارستان جان خود را از دست داد. این حادثه پیشتر منجر به مجروح شدن دست‌کم هفت شهروند از جمله دو سوختبر شده بود.

هویت دو سوختبر بلوچ، «برکت بلوچزهی»، ۲۲ ساله، فرزند خدابخش و «اکبر بهرام‌زهی»، حدوداً ۱۹ ساله، فرزند محمدعلی، اهل روستای میرآباد در اطراف اسفنک شهرستان سراوان عنوان شده است.

بر اساس این گزارش، شامگاه ۷ شهریورماه، در پی برخورد زنجیره‌ای دستکم چهار دستگاه خودرو در محور سیرکان، دست‌کم هفت شهروند، از جمله دو سوختبر بلوچ، مجروح شدند. دو دستگاه از خودروهای درگیر متعلق به سوختبران و دو دستگاه دیگر متعلق به شهروندان عادی بوده‌اند. حمزه جاهان پس از انتقال به مرکز درمانی و به دلیل شدت جراحات وارده، جان خود را از دست داد.

در جریان این حادثه، به دلیل تعداد مصدومان و محدودیت امکانات امدادی، تنها یک دستگاه آمبولانس در سیرکان برای انتقال مجروحان در محل حضور داشته و شماری از مصدومان نیز با خودروهای شخصی و کمک شهروندان به مراکز درمانی منتقل شده‌اند. محور سیرکان به دلیل عرض کم جاده، حجم بالای تردد و وضعیت نامناسب آن، از مسیرهای پرخطر منطقه محسوب می‌شود و منابع پیشتر از وقوع مکرر حوادث رانندگی در این محور و نبود امکانات کافی امدادی در این منطقه ابراز نگرانی کرده‌اند.

به گزارش رسانک، روز گذشته ۶ شهریورماه ۱۴۰۵، امام جمعه ریگ‌ملک شهرستان میرجاوه در مسجد جامع این منطقه در خطبه‌های نماز جمعه، با اشاره به دریافت مبالغ سنگین از سوختبران، خواستار پاسخگویی مسئولان درباره مبلغ ۱۵ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان و همچنین ۶ میلیون تومان دریافتی از هر سوختبر شد و پرسید این مبالغ توسط چه کسانی دریافت می‌شوند و در کجا هزینه می‌شوند.

وی تأکید کرده است که با توجه به اینکه روزانه دستکم پانصد خودرو و در سه روزی که گذر مرزی اجازه تردد می‌دهد حدود چهل میلیارد تومان توسط این افراد وابسته به دولت با کارت‌خوان های شخصی اخذ می‌شود. اگر این مبالغ توسط مسئولان و در چارچوبی رسمی از سوختبران دریافت می‌شوند، باید مشخص شود این وجوه کجا هزینه می‌شوند و چه نهاد یا افرادی مسئول دریافت و مدیریت آنها هستند.

پیشتر رسانک در گزارشی که ۳۰ مردادماه منتشر کرده بود، از اعتراض و اعتصاب ده‌ها سوختبر در مرز روتک شهرستان میرجاوه در پی دریافت این مبالغ خبر داده بود. بر اساس آن گزارش، از هر خودرو و راننده سوختبر مبلغ ۱۵ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان تحت عنوان «همیاری» و ۶ میلیون تومان نیز بابت «هماهنگی با سوختبران در آن سوی مرز» دریافت می‌شود؛ مبالغی که سوختبران نسبت به دریافت آنها اعتراض کرده و خواستار توضیح درباره علت دریافت، دریافت‌کنندگان و محل هزینه‌کرد آن شده بودند.

شماری از سوختبران به رسانک گفته‌اند: این مبالغ از طریق دستگاه‌های کارتخوان شخصی دریافت می‌شود و خواستار مشخص شدن هویت دریافت‌کنندگان، حساب مقصد، مجوز قانونی دریافت وجوه و ارائه رسید رسمی شده بودند. این موضوع، در کنار نبود شفافیت درباره نحوه گردش و هزینه‌کرد این مبالغ، پرسش‌های جدی درباره سازوکار مالی حاکم بر مرزهای سوختبری ایجاد کرده است.

بر اساس اظهارات سوختبران، این مبالغ در شرایطی از آنان دریافت می‌شود که فعالیت آنان در چارچوب طرح موسوم به «رزاق» انجام می‌شود؛ طرحی که با هدف ساماندهی سوختبری و ایجاد مسیر قانونی برای تأمین معیشت مرزنشینان اجرا شده است. با این حال، سوختبران معترض می‌گویند در کنار محدودیت‌ها و مشکلات موجود، مبالغ سنگینی نیز تحت عناوین مختلف از آنان دریافت می‌شود و درباره نحوه دریافت و هزینه‌کرد این وجوه شفافیت کافی وجود ندارد.

سازمان همیاری شهرداری‌ها نیز بنا بر گزارش‌های پیشین رسانک، با هماهنگی استانداری سیستان و بلوچستان و سپاه پاسداران در روند ساماندهی و انتقال سوخت در برخی مرزهای منطقه نقش دارد و طی ماه‌های اخیر حضور و نقش آن در مسیرهای مرزی میرجاوه و سراوان پررنگ‌تر شده است. با این حال، درباره مبالغی که از سوختبران دریافت می‌شود، تاکنون توضیح شفافی درباره حساب‌های دریافت‌کننده، مبنای قانونی دریافت این وجوه و محل هزینه‌کرد آنها ارائه نشده است.

به گزارش رسانک، امروز جمعه ۶ شهریورماه ۱۴۰۵، دو دستگاه خودروی سوختبر در محور چتکانی بم‌پشت به سمت مرز شمسر شهرستان سراوان واژگون شده‌اند که به کسی آسیب نرسیده ولی خسارات مالی برای سوختبران در پی داشته است. این خودروها متعلق به سوختبرانی هستند که فعالیت آنان به‌صورت رسمی و تحت نظارت طرح موسوم به «رزاق» انجام می‌شود؛ با این حال، آنان برای تردد به سمت مرز ناچار به استفاده از مسیرهای خاکی، کوهستانی، خطرناک و صعب‌العبور هستند.

سوختبران عنوان کرده‌اند که با وجود رسمی بودن فعالیت آنان در چارچوب طرح رزاق، مسئولان و نیروهای نظامی آنان را از تردد در مسیرهای آسفالته و مناسب منع کرده و مجبور به عبور از راه‌های غیررسمی و نامناسب می‌کنند؛ مسیرهایی که به دلیل وضعیت نامناسب، شیب‌های خطرناک و نبود زیرساخت، همواره خطر واژگونی و حوادث جاده‌ای را برای رانندگان به همراه دارد. آنان پیش‌تر نیز نسبت به این وضعیت اعتراض کرده و خواستار ایجاد مسیر مناسب برای تردد شده بودند، اما تاکنون اقدامی مؤثر برای رفع این مشکل صورت نگرفته است.

در شرایطی که از سوختبران طرح رزاق مبالغ هنگفتی تحت عناوینی از جمله «همیاری» و هزینه هماهنگی دریافت می‌شود، مسئولان حتی مسیر مناسبی برای تردد خودروهایی که فعالیتشان تحت نظارت همین طرح انجام می‌شود، فراهم نکرده‌اند. سوختبران می‌گویند بخش قابل توجهی از درآمد آنان پس از پرداخت این مبالغ و هزینه‌های تعمیر و استهلاک خودرو از بین می‌رود، در حالی که همچنان باید جان خود را در مسیرهایی به خطر بیندازند که برای عبور خودروهای سنگین مناسب نیستند.

پیش‌تر رسانک گزارش داده بود که سوختبران در مسیر منطقه چتکانی بم‌پشت تا مرز شمسر، به دلیل نبود راه مناسب، با استفاده از امکانات و توان خود و با دست خالی، اقدام به بازگشایی و هموار کردن بخش‌هایی از مسیر خاکی و کوهستانی کرده‌اند؛ اقدامی که نشان‌دهنده نبود زیرساخت مناسب حتی برای سوختبرانی است که فعالیت آنان در قالب یک طرح رسمی انجام می‌شود.

لازم به ذکر است که در طول سال ۲۰۲۵ در مجموع دستکم ۱۷۳ سوختبر کشته و ۱۳۲ نفر مجروح شده‌اند. در نتیجه حوادث جاده‌ای، ۱۳۱ نفر جان باخته و ۸۰ نفر مجروح شده‌اند. در اقدامات نظامیان از جمله تیراندازی، انفجار مین، تعقیب‌وگریز و ضرب‌وجرح توسط آنها ۳۷ نفر کشته و ۴۴ نفر مجروح شده‌اند. دو نفر در پی فعالیت سوختبری دچار غرق‌شدگی شده‌اند. افزون بر این، آتش‌سوزی به کشته‌شدن ۱ نفر و مجروح‌شدن ۷ نفر انجامیده و در تیراندازی افراد مسلح ناشناس ۲ نفر کشته و ۱ نفر مجروح شده‌اند. همچنین، در این سال دستکم ۲۱۱ سوختبر بازداشت شده‌اند.

به گزارش رسانک، امروز سه‌شنبه ۳ شهریورماه ۱۴۰۵، سوختبران در منطقه چتکانی بم‌پشت تا مرز شمسر واقع در شهرستان سراوان، برای تردد خودروهای خود ناچار به بازگشایی و هموار کردن مسیرهای خاکی، کوهستانی و صعب‌العبوری هستند که به گفته آنان روزانه محل وقوع حوادث جاده‌ای بوده و خطرات جدی برای جان سوختبران به همراه دارد. این در حالی است که فعالیت این سوختبران در چارچوب طرح موسوم به «رزاق» انجام می‌شود؛ طرحی که از سوی دولت برای ساماندهی سوختبری و تأمین معیشت مرزنشینان اجرا شده است.

سوختبران عنوان کرده‌اند که با وجود قرار داشتن فعالیت آنان تحت نظارت طرح رزاق، نیروهای نظامی اجازه تردد از جاده‌های آسفالته، مسیرهای هموار و راه‌های نزدیک‌تر به مرز را به آنان نمی‌دهند و آنان را مجبور می‌کنند برای دور ماندن از پاسگاه‌ها و ایست‌های نظامی، از مسیرهای کوهستانی و بسیار خطرناک عبور کنند. به گفته آنان، طی کردن این مسیرها گاه چندین ساعت زمان می‌برد و خرابی و صعب‌العبور بودن راه‌ها، هزینه‌های سنگینی را نیز به خودروهای سوختبران تحمیل می‌کند.

یکی از سوختبران در توضیح وضعیت موجود عنوان کرده است که علاوه بر هزینه‌های مربوط به بارگیری سوخت، مبالغی نیز تحت عنوان «همیاری» و هزینه هماهنگی از آنان دریافت می‌شود و بخشی از این مبالغ از طریق دستگاه‌های کارتخوان دریافت می‌شود. وی می‌گوید مبلغ ۱۵ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان تحت عنوان همیاری و حدود ۶ میلیون تومان نیز بابت هماهنگی با سوختبران در آن سوی مرز از هر خودرو دریافت می‌شود؛ مبالغی که با توجه به نوسان قیمت گازوئیل و هزینه‌های خودرو، بخش قابل توجهی از درآمد سوختبران را از بین می‌برد.

سوختبران می‌گویند با توجه به این هزینه‌ها، اگر کمتر از هفده بشکه سوخت بارگیری کنند، عملاً متضرر می‌شوند؛ چرا که پس از پرداخت مبالغ مربوط به همیاری و هماهنگی، هزینه‌های تعمیر و استهلاک خودرو و سایر مخارج، درآمد حاصل از انتقال مقدار کمتر سوخت برای آنان صرفه اقتصادی نخواهد داشت.

این سوختبران تأکید دارند که اگر طرح رزاق با هدف ساماندهی قانونی سوختبری و حمایت از معیشت مرزنشینان ایجاد شده است، چرا همچنان آنان باید برای انتقال سوخت از مسیرهای خطرناک و فاقد زیرساخت عبور کنند و در کنار آن مبالغ سنگینی نیز از آنان دریافت شود. آنان معتقدند ادامه این وضعیت، در عمل جان سوختبران را در معرض خطر قرار داده و فشار اقتصادی مضاعفی بر آنان وارد کرده است.

پیش‌تر نیز در ۳۰ مردادماه ۱۴۰۵، سوختبران طرح رزاق در مرز روتک شهرستان میرجاوه در اعتراض به دریافت مبالغ ۱۵ میلیون و ۴۰۰ هزار تومانی تحت عنوان «همیاری» و ۶ میلیون تومان بابت هماهنگی با سوختبران در آن سوی مرز، همچنین نبود مسیر مناسب برای تردد، دست به اعتراض و اعتصاب زده بودند. معترضان در آن اعتراض نیز خواستار شفاف‌سازی درباره مبالغ دریافتی، حساب‌های مقصد و نحوه هزینه‌کرد این وجوه شده بودند.

هدادات بلوچ

در بلوچستان، سوختبری برای هزاران شهروند نه یک انتخاب، بلکه حاصل سال‌ها بیکاری، فقر تحمیلی، محرومیت و نبود فرصت‌های شغلی پایدار است؛ کاری پرخطر که هر روز جان سوختبران را در معرض تیراندازی نیروهای نظامی، تصادف، واژگونی خودرو، آتش‌سوزی و سرقت قرار می‌دهد. با این حال، تناقض بزرگ آنجاست که همان ساختارهایی که برای جان سوختبران ارزشی قائل نیستند و آنان را با عنوان «قاچاقچی سوخت» هدف برخورد قرار می‌دهند، در مقاطع مختلف تلاش کرده‌اند همین فعالیت را تحت طرح‌ها و سازوکارهای گوناگون در اختیار خود قرار دهند و از آن درآمد کسب کنند.

سوختبر بلوچ در این ساختار، در موقعیتی متناقض و ناعادلانه قرار گرفته است؛ اگر در جاده‌های مرزی برای تأمین نان خانواده‌اش سوخت حمل کند، ممکن است هدف تیراندازی قرار گیرد و جان خود را از دست بدهد، اما اگر همان فعالیت در قالب طرح‌های مورد تأیید نهادهای حکومتی و با سازوکارهای رسمی انجام شود، ناگهان به یک «ظرفیت اقتصادی» و منبع درآمد تبدیل می‌شود. پرسش اساسی این است که چرا وقتی قرار است از سوختبری درآمد حاصل شود، سوختبر به رسمیت شناخته می‌شود، اما وقتی پای امنیت و حقوق او در میان است، همان انسان به «قاچاقچی» تقلیل پیدا می‌کند؟

با روی کار آمدن منصور بیجار، استاندار سیستان و بلوچستان و در شرایطی که دولت پزشکیان بر افزایش اختیارات استانداران تأکید دارد، انتظار می‌رفت این اختیارات در مسیر شکستن چرخه فقر، تبعیض و محرومیت در بلوچستان به کار گرفته شود؛ نه اینکه فشار اقتصادی بیشتری بر محروم‌ترین اقشار استان وارد شود. بلوچستان سال‌هاست با کمبود بودجه‌های عمرانی، ضعف زیرساخت‌ها، بیکاری و عقب‌ماندگی اقتصادی دست‌وپنجه نرم می‌کند؛ اما پرسش مهم‌تر این است که چرا هزینه این محرومیت باید دوباره از جیب همان مردمی پرداخت شود که قربانی این وضعیت هستند؟

بلوچستان استانی برخوردار از معادن، مرزهای تجاری زمینی و دریایی، سواحل، بنادر و ظرفیت‌های گسترده اقتصادی است. از معادن طلا و منابع طبیعی گرفته تا موقعیت راهبردی مرزها و بنادر، ظرفیت‌هایی که می‌توانند پایه توسعه پایدار استان باشند. با این حال، بخش قابل توجهی از مردم همچنان برای تأمین ابتدایی‌ترین نیازهای زندگی با مشکل مواجه‌اند و جوانان، در نبود شغل و درآمد پایدار، به مشاغل پرخطری مانند سوختبری روی می‌آورند.

در چنین شرایطی، به جای آنکه دولت زمینه اشتغال، سرمایه‌گذاری و بهره‌مندی مردم بومی از ثروت‌های منطقه را فراهم کند، طرح‌هایی مانند «رزاق» و سایر سازوکارهای ساماندهی مرزنشینان مطرح می‌شوند؛ طرح‌هایی که اگر واقعاً با هدف تأمین معیشت مرزنشینان طراحی شده‌اند، باید نخست امنیت، کرامت و درآمد عادلانه آنان را تضمین کنند، نه اینکه فعالیتی را که مردم از سر ناچاری به آن روی آورده‌اند، به سازوکاری برای کنترل و دریافت وجه از آنان تبدیل کنند.

امروز جوان بلوچ که در بسیاری موارد نان‌آور یک یا چند خانواده است، میان بیکاری و سوختبری یکی را انتخاب می‌کند؛ شغلی که پایان آن می‌تواند گلوله، تصادف، سرقت یا سوختن در میان شعله‌های همان سوخت باشد. با این وجود، همین جوان محروم از یک سو با برخوردهای نظامی و امنیتی مواجه است و از سوی دیگر، در برخی مناطق با مطالبه مبالغی تحت عناوینی مانند «همیاری» و «هماهنگی» روبه‌رو می‌شود.

اعتراض اخیر سوختبران روتک میرجاوه به دریافت ۱۵ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان تحت عنوان «همیاری» و ۶ میلیون تومان هزینه «هماهنگی» نمونه‌ای قابل تأمل از همین وضعیت است. برای سوختبری که سرمایه، درآمد و امنیت شغلی مشخصی ندارد، پرداخت چنین مبالغی مسئله‌ای جزئی نیست؛ بلکه می‌تواند بخش بزرگی از درآمد او و هزینه زندگی خانواده‌اش را تحت تأثیر قرار دهد.

از سوی دیگر، اگر طرح «رزاق» و دیگر طرح‌های ساماندهی مرزنشینان برای تأمین معیشت مردم ایجاد شده‌اند، باید پرسید چگونه ممکن است سوختبر هم هزینه سنگین بپردازد، هم امنیت جانی نداشته باشد و هم در نهایت با عنوان قاچاقچی تحت تعقیب قرار گیرد؟ آیا هدف ساماندهی، حمایت از مرزنشین است یا انتقال کنترل و درآمد حاصل از فعالیت مرزی از دست مردم به نهادها و مجموعه‌های دیگر؟

تناقض موجود بیش از هر چیز نشان می‌دهد که مسئله فقط سوختبری نیست؛ مسئله، نوع نگاه حاکمیت به فقیرترین شهروندان بلوچستان است. سوختبر زمانی که باید برای جانش هزینه شود، شهروندی بی‌پناه است؛ اما زمانی که قرار است از فعالیتش درآمدی حاصل شود، به بخشی از یک بازار و منبع اقتصادی تبدیل می‌شود. این تناقض را نمی‌توان با عنوان‌هایی مانند «ساماندهی» پنهان کرد.

اگر قرار است سوختبری ساماندهی شود، نخست باید جان سوختبر حفظ شود؛ اگر قرار است فعالیت مرزی رسمی شود، باید سهم واقعی مرزنشین از آن تضمین شود و اگر قرار است از ظرفیت‌های مرزی درآمدی برای توسعه بلوچستان ایجاد شود، این درآمد نباید با فشار بر فقیرترین مردم استان تأمین شود.

بلوچستان برای توسعه به جیب سوختبر نیاز ندارد؛ به بازگشت ثروت بلوچستان به بلوچستان نیاز دارد. منابعی که از زمین، معدن، مرز، دریا و تجارت این سرزمین به دست می‌آید، باید صرف توسعه همان منطقه و بهبود زندگی مردم آن شود. تبدیل سوختبر به منبع درآمد، در حالی که همان سوختبر در جاده‌ها امنیت جانی ندارد، نه «ساماندهی معیشت»، بلکه بازتولید فقر و وابستگی است.

به گزارش رسانک، شب گذشته ۳۰ مردادماه ۱۴۰۵، ده‌ها سوختبر در مرز روتک شهرستان میرجاوه در اعتراض به دریافت مبالغ سنگین تحت عنوان «همیاری» و هزینه هماهنگی با سوختبران در آن سوی مرز، دست به اعتراض و اعتصاب زده‌اند. این اعتصاب و اعتراض پس از آن آغاز شده که از هر خودرو و راننده سوختبر مبلغ ۱۵ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان تحت عنوان همیاری و همچنین ۶ میلیون تومان بابت «هماهنگی با سوختبران در آن سوی مرز» (ارتش پاکستان) دریافت می‌شود؛ مبالغی که به گفته معترضان، بدون ارائه توضیح روشن درباره علت دریافت و محل هزینه‌کرد آن از آنان مطالبه می‌شود.

سوختبران معترض عنوان کرده‌اند که بخش قابل توجهی از این مبالغ از طریق دستگاه‌های کارتخوان شخصی دریافت می‌شود و خواستار توضیح مسئولان درباره هویت دریافت‌کنندگان، حساب مقصد، مجوز دریافت این وجوه و نحوه هزینه‌کرد آن هستند. آنان می‌گویند اگر این مبالغ با عنوان «همیاری» دریافت می‌شود، باید از طریق حساب‌های رسمی و قابل نظارت صورت گرفته و رسید معتبر برای پرداخت‌کنندگان صادر شود.

بر اساس اظهارات شهروندان، دریافت این مبالغ در چارچوب طرح موسوم به «رزاق» صورت می‌گیرد؛ طرحی که قرار بود با ساماندهی قانونی سوختبری، زمینه تأمین معیشت مرزنشینان را فراهم کند، اما اکنون به گفته سوختبران، نه‌تنها خدمات و مزایای وعده‌داده‌شده به آنان ارائه نمی‌شود، بلکه هزینه‌های سنگینی نیز به آنان تحمیل شده است. معترضان معتقدند این روند، طرح رزاق را از هدف اولیه خود دور کرده و آن را به ابزاری برای فشار اقتصادی بر سوختبران تبدیل کرده است.

سوختبران مرز روتک می‌گویند مسئولان باید به‌طور مشخص توضیح دهند مبلغ ۱۵ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان دقیقاً بابت چه خدماتی دریافت می‌شود، مبلغ ۶ میلیون تومان هزینه هماهنگی با چه فرد یا نهادی است و چرا بخشی از این وجوه از طریق کارتخوان‌های شخصی دریافت می‌شود. آنان همچنین خواستار ارائه اسناد قانونی، رسید رسمی و گزارش شفاف درباره حساب‌های دریافت‌کننده این مبالغ شده‌اند.

گفتنی است که سازمان همیاری شهرداری‌ها، که بنا بر گزارش‌های پیشین رسانک با هماهنگی استانداری سیستان و بلوچستان و سپاه پاسداران در روند ساماندهی و انتقال سوخت در مرزهای منطقه نقش دارد، طی ماه‌های اخیر در مسیرهای مرزی میرجاوه و سراوان نقش پررنگی پیدا کرده است. پیش‌تر نیز شهروندان روتک، میرجاوه، ریگ‌ملک، خاش و زاهدان در اعتراض به بسته شدن مسیرهای معیشتی و نحوه مدیریت گذرهای مرزی تجمع‌هایی برگزار کرده و خواستار بازگشت روند تردد سوختبران به روال پیشین شده بودند.

رَسانک نیوز/ پنچشمبے 29 مرداد ماہ 1405 ءِ سُهب ءَ، بندراَبّاس ءَ ایسین پُہلئے نزّیک ءَ چہ نزامی ٹولییے ٹیلکشّیں گاڑییے پدا کپگ ءُ تیرگواری ءَ بلوچیں ٹیلکشّانی گاڑی بُن گپتگ ءُ گاڑیئے دویں نندوکان ءَ ماں آس ءَ سُهتگ ءُ ساھِش داتگ.

رَسانک ءَ کُشگ بوتگیں دویں ٹیلکشّانی پجّار «یاسر سالارزھی»، 18 سالگ، زاھر ئے چُک، «اھمد ساک‌زھی»، 28 سالگ، شمس الدین ئے چُک، ھر دو زابلئے نندوک زانتگ.

رَسانک ءِ ھال سرکنوکانی رِد ءَ، سباھئے ساھت 5 ئے وھدا بندراَبّاس ءِ ایسین پُہلئے نزّیک ءَ نزامی ٹولی ءَ ٹیلکشّانی پدا کپگئے وھدا اے بلوچیں ٹیلکشّانی گاڑیئے سرا تیرگواری کرتگ، اے تیرگواری ءَ گاڑی بُن گپتگ ءُ دویں ٹیلکشّان ءَ ساہ داتگ.

ھال سرکنوکان ءَ گوَشتگ اے ٹیلکشّاں بس چُنت گالن ٹیل گون بوتگ ءُ نزامی ٹولییا پدا کپگئے وھدا آیانی سرا تیرگواری کرتگ.

به گزارش رسانک، صبح امروز پنجشنبه ۲۹ مردادماه ۱۴۰۵، در پی تعقیب‌وگریز و تیراندازی نیروهای نظامی به سمت یک خودروی سوختبر در محدوده پشت پل ایسین بندرعباس، خودرو دچار آتش‌سوزی شده و دو سوختبر بلوچ سرنشین آن در میان شعله‌های آتش جان خود را از دست دادند.

هویت این دو سوختبر جان‌باخته، «یاسر سالارزهی» ۱۸ ساله، فرزند ظاهر و «احمد ساق‌زهی» ۲۸ ساله، فرزند شمس‌الدین، هر دو اهل شهرستان زابل توسط رسانک احراز شده است.

به گفته منابع رسانک، نیروهای نظامی حوالی ساعت پنج صبح و در جریان تعقیب خودروی این دو سوختبر، در محدوده پشت پل ایسین بندرعباس به سمت خودرو تیراندازی کرده‌اند که در پی این تیراندازی خودرو دچار حریق شده و دو سرنشین آن در میان آتش جان باخته‌اند.

منابع افزوده‌اند که این دو سوختبر تنها چند گالن گازوئیل به همراه داشته‌اند و تیراندازی در جریان تعقیب‌وگریز نیروهای نظامی صورت گرفته است.

لازم به ذکر است که در طول سال ۲۰۲۵ در مجموع دستکم ۱۷۳ سوختبر کشته و ۱۳۲ نفر مجروح شده‌اند. در نتیجه حوادث جاده‌ای، ۱۳۱ نفر جان باخته و ۸۰ نفر مجروح شده‌اند. در اقدامات نظامیان از جمله تیراندازی، انفجار مین، تعقیب‌وگریز و ضرب‌وجرح توسط آنها ۳۷ نفر کشته و ۴۴ نفر مجروح شده‌اند. دو نفر در پی فعالیت سوختبری دچار غرق‌شدگی شده‌اند. افزون بر این، آتش‌سوزی به کشته‌شدن ۱ نفر و مجروح‌شدن ۷ نفر انجامیده و در تیراندازی افراد مسلح ناشناس ۲ نفر کشته و ۱ نفر مجروح شده‌اند. همچنین، در این سال دستکم ۲۱۱ سوختبر بازداشت شده‌اند.

به گزارش رسانک، روز گذشته ۲۷ مردادماه ۱۴۰۵، در پی برخورد شاخ‌به‌شاخ دو دستگاه خودروی سوختبر، شامل یک دستگاه پژو ۴۰۵ و یک دستگاه تویوتا، در محور سراوان به کوهک از توابع شهرستان سراوان، دو سوختبر بلوچ کشته و دو نفر دیگر مجروح شدند.

هویت یکی از سوختبران جان‌باخته، «سهیل حسین‌بر»، ۲۴ ساله، فرزند احمد، متأهل و هویت یکی از سوختبران مجروح، «محمد حسین‌بر»، ۲۵ ساله، فرزند عبدالوهاب، هر دو اهل شهر گشت از توابع شهرستان سراوان عنوان شده است. هویت دو سوختبر بلوچ جان‌باخته و مجروح دیگر که از سرنشینان خودروی تویوتا بوده‌اند، تا زمان تنظیم این گزارش مشخص نشده است.

بر اساس این گزارش، این حادثه حوالی ساعت یک ظهر رخ داده و دو خودروی سوختبر در محور سراوان به کوهک با یکدیگر برخورد شاخ‌به‌شاخ کرده‌اند. شدت برخورد به حدی بوده که رانندگان هر دو خودرو در دم جان خود را از دست داده و دو سرنشین دیگر نیز به‌شدت مجروح شده‌اند.

لازم به ذکر است که در طول سال ۲۰۲۵ در مجموع دستکم ۱۷۳ سوختبر کشته و ۱۳۲ نفر مجروح شده‌اند. در نتیجه حوادث جاده‌ای، ۱۳۱ نفر جان باخته و ۸۰ نفر مجروح شده‌اند. در اقدامات نظامیان از جمله تیراندازی، انفجار مین، تعقیب‌وگریز و ضرب‌وجرح توسط آنها ۳۷ نفر کشته و ۴۴ نفر مجروح شده‌اند. دو نفر در پی فعالیت سوختبری دچار غرق‌شدگی شده‌اند. افزون بر این، آتش‌سوزی به کشته‌شدن ۱ نفر و مجروح‌شدن ۷ نفر انجامیده و در تیراندازی افراد مسلح ناشناس ۲ نفر کشته و ۱ نفر مجروح شده‌اند. همچنین، در این سال دستکم ۲۱۱ سوختبر بازداشت شده‌اند.

رَسانک نیوز/ یکشمبے 25 مرداد ماہ 1405، بندراَبّاس ءَ تاریک 22 مرداد ماہ ءَ بلوچیں ٹیلکشّی کہ سادہ پوشیں امنیتی ٹولی ءَ پہ ھژم ءَ دزگیر کرتگ چار روچ ءَ رَند داں انگت ءَ آییئے بے ھالے سرپد ئے برجاہ اِنت. لوگئے مردمان ءَ ھچ پئیمیں ھالی چہ آییا دست نہ کپتگ.

اے بلوچ «ابدلرھیم نارویی (مرہ ای)»، کِساس 35 سالگ، آروس کرتگ ءُ زھگانی پت، دُزاپ ءِ نندوک زانگ بوتگ.

اے ھالئے رِد ءَ، بندراَبّاس ءِ نزّیک ءَ سادہ پوشیں امنیتی ٹولی کہ تیبا گاڑی ءَ سوار بوتگ اَنت اے بلوچئے گاڑیئے سرا تیرگواریش کرتگ، پد چہ اشیا کہ گاڑی ئے تایراں تیر لگّتگ، گاڑیئے دارگ ءَ رَند ابدلرھیم ءُ آییئے ھمراہ ءَ لٹ ءُ شاپ اِش کرتگ. دیمترا آ دگہ مردم آجو بوتگ ءُ ابدلرھیم ءَ بید چہ سرکار ئے ھُکم ءَ دزگیر کرتگ ءُ چئیریں جاگهی بُرتگ.

دزگیر بوھگ ءَ رَند لوگئے مردمان ءَ ابدلرھیم ئے ھالے سرپد ئے دست نہ کپتگ ءُ نہ اے گپّ زانگ بوتگ کہ کجام ادارہ ءَ دزگیر کرتگ. آییئے سرا بستگیں الزام ءُ تُهمت ھم داں اے وھدا زانگ نہ بوتگ.