فروریختن یک شبه جامعه مدنی افغانستان به دامان طالبان همانند یک میوه رسیده و آبدار, آن هم بعد از بیست سال تلاش و هزاران قربانی و بیش از یک هزار میلیارد دلار سرمایه گذاری اقتصادی, اجتماعی, انسانی, فرهنگی, نظامی و غیره, باید زنگ خطری باشد به سطحی نگری آنانی که از زیر پوست جوامع قبیله ای و سنتی و بغایت مذهبی و طایفه ای مثل بلوچستان یا آگاهی کامل ندارند, یا با تظاهر و تعصب خود را “تافته جدا بافته” می پندارند و وانمود می کنند “ایشالا گربه است”.
 
سوال اساسی از احزاب و سازمانها و فعالین بلوچ که سکوت کرده اند این است که چرا در قبال فاجعه افغانستان و حمایت بی دریغ رهبران مذهبی بلوچ و پیروان آنها از طالبان, نه تنها موضع خود را روشن نکردند, بلکه با فرصت طلبی سکوت اختیار کردند تا مبادا مورد هجمه و هتاکی متعصبین و افراطیون قرار بگیرند. تنها حزب مردم بلوچستان (یعنی تنها حزب جدی و مطرح بلوچستان) به دور از عافیت طلبی رایج به مسئولیت سیاسی تاریخی خود عمل کرد و بیانیه داد که قابل تقدیر است. جمعی از روشنفکران و دانشگاهیان داخل بلوچستان نیز شجاعانه بیانیه دادند و ثابت کردند از برخی از مدعیان پر مدعای خارج نشین فرسنگ ها جلوتر هستند.

وظیفه مهم احزاب و شخصیت ها, روشنگری, تجزیه و تحلیل و گسترش آگاهی, فرهنگ سازی, سکولاریسم, دموکراسی, مدنیت و مدرنیته مبتنی بر منشور جهانی حقوق بشر و ارزش ها و هنجاری های جهانشمول است, و نه ابن‌الوقت بودن.  وای به حال جامعه بلوچستان که باسواد و بیسواد آن در صفحات فضای مجازی مثل اینستاگرام در اوج بلاهت و حماقت مطلق می گویند “مرگ بر حقوق بشر؛ زنده باد طالبان”.
 
جامعه افغانستان در کلیت خویش از جامعه سنتی, طایفه ای, قبیله ای و مذهبی بلوچستان چند قدم جلوتر است. اگر فرقه تمامیت خواه, ارتجاعی, متعصب و جزم گرای طالبان با کمک پاکستان توانست به این راحتی بر کل جامعه افغانستان غلبه و سیطره پیدا کند و تحسین علمای بلوچستان را برانگیزد,  در فردای صبح آزادی و حتی اگر انتخابات آزاد برگزار شود در مورد سرنوشت بلوچستان باید جدا نگران بود. زیرا بسیاری از علمای بلوچستان فارغ التحصیل همان مدارس دیوبندی از پاکستان هستند و معتقدند با آمدن حکومتی مثل طالبان باران نور و رحمت می بارد و امنیت بی نظیر برقرار می شود.

اگر شخصیت ها, فعالین و احزاب و سازمانهای بلوچ مایلند جدی تلقی شوند, باید بدون فرصت طلبی مواضع خود را روشن کنند. بلوچستان تحت سلطه امثال طالبان, القاعده و داعش و همفکران آنها حتی در مقایسه با افغانستان هزار بار فاجعه بارتر خواهد بود. باید با شهامت؛ سالها قبل از وقوع بلای مصیبت بار هشدار داد و به علمای مذهبی بلوچ گفت که دخالت دین در سیاست و استقرار حکومت مذهبی ثمره ای جز کشتار, نابودی, قتل عام, فقر, مصیبت, فساد و دزدی و در نهایت “دین گریزی” و ضدیت با دین به همراه نداشته. نمونه بارز آن داعش و جمهوری اسلامی و طالبان و الشباب و بوکوحرام هستند.
 
 
دکتر عبدالستار دوشوکی
مرکز مطالعات بلوچستان