به گزارش رسانک، امروز چهارشنبه ۲۵ شهریورماه ۱۴۰۵، سومین سالگرد درگذشت «مبارک قاضی (کازی)»، شاعر نامدار زبان و ادبیات بلوچی، است؛ شاعری که با بیش از چهار دهه فعالیت ادبی، به یکی از چهره‌های اثرگذار شعر معاصر بلوچی تبدیل شد و آثارش در میان نسل‌های مختلف مردم بلوچ، به‌ویژه جوانان، بازتاب گسترده‌ای یافت.

مبارک قاضی بامداد ۲۵ شهریورماه ۱۴۰۲، پس از یک دوره بیماری و ضعف جسمانی، در خانه بابو عالم در منطقه سنگانی‌سر شهرستان تربت در شرق بلوچستان درگذشت. او که در روزهای پایانی زندگی برای درمان و استراحت در تربت حضور داشت، شب پیش از درگذشت مهمان بابو عالم بود. قاضی پیش از مرگ مدتی به دلیل بیماری در تربت اقامت داشت و پس از درگذشت، پیکر او با همراهی جمعیت زیادی به زادگاهش پسنی منتقل و در آنجا به خاک سپرده شد.

قاضی که در ادبیات بلوچی با عنوان «ابا قاضی» شناخته می‌شد، فعالیت ادبی خود را از دوران جوانی آغاز کرد و در طول چند دهه بیش از ده مجموعه شعر منتشر کرد. «زرنویشت»، «شگ من سبزین سودا»، «منی عهدی گمی قصه»، «هانی منی ماتیں وطن» و «آپ سمّکا جتگ» از جمله آثاری هستند که نام او را در ادبیات معاصر بلوچی ماندگار کردند. مجموعه‌ای از اشعار او نیز در پایگاه ادبی بلوچی «لچّه» منتشر شده و ده‌ها شعر از او در این پایگاه در دسترس است.

شعر مبارک قاضی تنها به یک مضمون محدود نبود و عشق، زندگی روزمره، مردم، سرزمین و مسائل اجتماعی و سیاسی بلوچستان در آثار او در کنار یکدیگر حضور داشتند. منابع ادبی او را شاعری می‌دانند که زبان شعر را به زندگی مردم نزدیک کرد و به دلیل سادگی و قابل‌فهم بودن اشعارش، مخاطبان او تنها به محافل ادبی محدود نبودند. شعر قاضی درباره عشق، آموزش زنان و زندگی مردم بلوچ نیز بود و به دلیل پیچیده نبودن زبان شعرش، در میان مردم جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده بود.

در کنار شعرهای عاشقانه و اجتماعی، بخش مهمی از میراث ادبی قاضی به اشعار اعتراضی و مقاومت او مربوط می‌شود. در میان بسیاری از ادیبان و شهروندان بلوچ، او به‌عنوان شاعری با گرایش‌های ملی‌گرایانه و اعتراضی یاد شده و گزارش شده است که برخی اشعار و فعالیت‌های سیاسی او در سال‌های گذشته برایش پیامدهایی از جمله بازداشت و زندان در پی داشته است. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، او در سال ۲۰۰۷ حدود هشت ماه در زندان تربت محبوس بود و در پرونده‌های مرتبط با اشعار و فعالیت‌هایش با اتهامات مختلفی روبه‌رو شد؛ با این حال، در نهایت از پرونده‌های مطرح‌شده تبرئه شد.

زندگی شخصی قاضی نیز با یکی از تلخ‌ترین رویدادهای زندگی او گره خورد؛ پسرش، دکتر کمبر مبارک، در سال ۲۰۱۴ در جریان یک درگیری مسلحانه در منطقه کیچ کشته شد. منابع مختلف نوشته‌اند که این رویداد تأثیر عمیقی بر زندگی و شعرهای سال‌های پایانی مبارک قاضی گذاشت.

پس از درگذشت او، واکنش‌ها به جایگاه ادبی‌اش در بلوچستان گسترده بود. مؤسسه زبان و فرهنگ بلوچی دانشگاه تربت نیز در ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۳ مراسم بزرگداشتی برای او برگزار کرد و سخنرانان در آن مراسم بر نقش قاضی در ترویج زبان و ادبیات بلوچی و تأثیر ماندگار شعر او بر فرهنگ و جامعه بلوچ تأکید کردند.

مبارک قاضی در سومین سالگرد درگذشتش همچنان یکی از نام‌های پررنگ ادبیات معاصر بلوچی است؛ شاعری که بخش قابل‌توجهی از زندگی خود را به نوشتن به زبان بلوچی اختصاص داد و شعرهایش، از مضامین عاشقانه و اجتماعی تا اعتراض و مقاومت، در حافظه ادبی و فرهنگی مردم بلوچ باقی مانده است.

به گزارش رسانک، امروز چهارشنبه ۲۵ شهریور ماه ۱۴۰۵، گزارش‌های دریافتی از شهر گُشت در شهرستان سراوان حاکی از آن است که شماری از شهروندانی که در طرح واگذاری زمین نهضت ملی مسکن ثبت‌نام کرده و پس از طی مراحل اداری، نامشان در فهرست دریافت‌کنندگان زمین قرار گرفته، با وجود گذشت چند سال همچنان زمین‌های تعیین‌شده برای آنان را تحویل نگرفته‌اند و اکنون برای تحویل زمین، پرداخت مبلغ ۴۰ میلیون تومان از سوی مسئولان مطالبه می‌شود.

بر اساس اطلاعات دریافتی، این شهروندان حدود سه تا چهار سال پیش و در زمان ریاست‌جمهوری ابراهیم رئیسی، در طرح واگذاری زمین نهضت ملی مسکن در شهر گشت ثبت‌نام کرده‌اند. پس از مدتی نام حدود ۱۰۰ نفر از متقاضیان در فهرست دریافت زمین قرار گرفته و آنان با مراجعه به شورای شهر و شهرداری و سپس ادارات مسکن و شهرسازی در شهرستان سراوان، مراحل اداری واگذاری را انجام داده‌اند. به گفته یکی از متقاضیان، پس از انجام این مراحل، دو شماره حساب برای واریز مبالغ اعلام شده و پس از پرداخت، نقشه زمین و تعهدنامه نیز در اختیار آنان قرار گرفته و به آنها اعلام شده که مراحل واگذاری به پایان رسیده و برای تحویل زمین با آنان تماس گرفته خواهد شد.

به گفته این شهروند، پس از مدتی از متقاضیان خواسته شده مبالغی را به حساب‌هایی که به نام خودشان افتتاح شده بود، واریز کنند و به آنان گفته شده این مبالغ تا زمان تحویل زمین مسدود خواهد ماند. میزان مبالغ واریزی از سوی متقاضیان متفاوت بوده و برخی ۵، ۱۰، ۲۰ و ۴۰ میلیون تومان واریز کرده‌اند و این شهروند نیز مبلغ دو میلیون تومان به حساب خود واریز کرده است. با این حال، از میان حدود ۱۰۰ نفری که نامشان برای دریافت زمین اعلام شده، تاکنون تنها شش نفر زمین خود را تحویل گرفته‌اند و سایر متقاضیان همچنان در انتظار واگذاری زمین‌های تعیین‌شده هستند.

یکی دیگر از شهروندان نیز اعلام کرده که متقاضیان طی این مدت بارها موضوع را از طریق شورای شهر، شهرداری، اداره راه و شهرسازی، فرمانداری سراوان و نماینده شهرستان در مجلس ایران پیگیری کرده و حتی برخی از آنان با مراجعه به مسئولان استانی خواستار تعیین تکلیف وضعیت زمین‌ها شده‌اند، اما نتیجه مشخصی برای آنان حاصل نشده است. به گفته وی، اکنون به متقاضیان اعلام شده که برای تحویل زمین باید مبلغ ۴۰ میلیون تومان دیگر واریز کنند؛ موضوعی که با توجه به شرایط اقتصادی و توان مالی بسیاری از خانواده‌ها، موجب نگرانی و بلاتکلیفی آنان شده است.

بر اساس اظهارات این متقاضیان، زمین‌های مورد نظر از حدود ۲۰ سال پیش در شهر گشت مشخص بوده و بسیاری از افرادی که در این طرح نامشان اعلام شده، طی این مدت هیچ‌گونه زمین رایگانی از دولت دریافت نکرده‌اند. شهروندان متقاضی خواستار شفاف‌سازی مسئولان درباره مبنای مطالبه این مبالغ، تعیین تکلیف روند واگذاری و تحویل زمین‌های اعلام‌شده هستند.

به گزارش رسانک، امروز چهارشنبه ۲۵ شهریورماه ۱۴۰۵، همزمان با چهارمین سالگرد جان‌باختن مهسا ژینا امینی و آغاز خیزش سراسری «زن، زندگی، آزادی»، کسبه و بازاریان در شماری از شهرهای استان کردستان و مناطق کردنشین با تعطیل کردن مغازه‌ها و واحدهای صنفی به اعتصاب پیوستند.

بر اساس تصاویر منتشرشده، بازار و شماری از واحدهای صنفی در شهرهای بانه، مریوان، مهاباد، سنندج، بوکان، سقز، دیواندره و پیرانشهر تعطیل شده و کسبه با بستن محل‌های کسب خود در این اعتصاب شرکت کرده‌اند.

این اعتصاب در پی فراخوان احزاب و جریان‌های سیاسی کرد برای چهارمین سالگرد جان‌باختن مهسا ژینا امینی و سالگرد آغاز خیزش سراسری «زن، زندگی، آزادی» انجام شده است. تصاویر دریافتی از این شهرها نیز از تعطیلی گسترده شماری از مغازه‌ها و واحدهای صنفی حکایت دارد.

مهسا ژینا امینی، دختر ۲۲ ساله اهل سقز، روز ۲۲ شهریورماه ۱۴۰۱ پس از بازداشت توسط گشت ارشاد در تهران به کما رفت و در ۲۵ شهریور همان سال جان خود را از دست داد. مرگ او به شکل‌گیری اعتراضات گسترده در ایران و آغاز خیزشی سراسری با شعار «زن، زندگی، آزادی» انجامید.

به گزارش رسانک، شامگاه گذشته ۲۴ شهریور ماه ۱۴۰۵، بی‌نوبتی و عبور خودروهای سنگین خارج از روند معمول در مرز ریمدان شهرستان دشتیاری همچنان ادامه داشته و شماری از خودروها با پرداخت مبالغ سنگین، بدون رعایت نوبت از پارکینگ و مرز خارج شده‌اند.

به گفته منابع رسانک، برخی خودروهای سنگین در ساعات غیراداری و از قسمت زنجیری که اخیراً در مرز بسته شده، عبور داده می‌شوند و صاحبان برخی از این خودروها یا بارها برای عبور بدون نوبت، مبلغی حدود ۳۵ میلیون تومان پرداخت کرده‌اند. منابع همچنین می‌گویند مسئولان بازارچه مرزی ریمدان در روزهای اخیر با توجه برنامه سفر برخی مقامات و مسئولان از تهران به شهرستان چابهار طی روزهای آینده، تلاش کرده‌اند با خلوت کردن پارکینگ، روند تردد را عادی جلوه دهند و در این میان برخی رانندگان را به پرداخت مبالغ اضافی برای عبور خارج از نوبت وادار می‌کنند.

این وضعیت در حالی ادامه دارد که شمار زیادی از خودروهای سنگین همچنان هفته‌ها در پارکینگ و صف عبور از مرز ریمدان متوقف هستند و به گفته یکی از رانندگان، وی بیش از ۲۰ روز است که برای عبور از مرز معطل مانده است. رانندگان همچنین از نبود امکانات رفاهی و بهداشتی مناسب و شرایط دشوار انتظار طولانی‌مدت گلایه دارند.

به گفته منابع رسانک، احتمال دارد طی روزهای آینده شماری از مسئولان از تهران برای بازدید از مرز ریمدان به این منطقه سفر کنند و مسئولان بازارچه در تلاش هستند پیش از این بازدید، از حجم خودروهای متوقف در پارکینگ بکاهند.

به گزارش رسانک، امروز چهارشنبه ۲۵ شهریورماه ۱۴۰۵، مراسم تشییع پیکر مولوی «یوسف گرگیج» که روز دوشنبه ۲۳ شهریورماه در پی تیراندازی افراد مسلح ناشناس در شهر زاهدان کشته شد، برگزار شد. در تصاویر منتشرشده از این مراسم، شماری از نیروهای نظامی و افراد وابسته به نهادهای حکومتی و امنیتی حضور دارند، اما چهره‌های شناخته‌شده و مقام‌های مهم حکومتی در میان حاضران دیده نمی‌شوند.

همچنین حضور شهروندان بلوچ در این مراسم بسیار کم‌رنگ بوده و شمار آنان در تصاویر منتشرشده انگشت‌شمار به نظر می‌رسد. این در حالی است که مولوی یوسف گرگیج طی سال‌های گذشته به‌عنوان یکی از روحانیون اهل سنت نزدیک به ساختارهای حکومتی و امنیتی جمهوری اسلامی ایران در سیستان و بلوچستان شناخته می‌شد و در برنامه‌ها و مراسم رسمی حکومت حضور مستمر داشت.

گرگیج در مناسبت‌های حکومتی، از جمله راهپیمایی ۲۲ بهمن سال گذشته، حضور داشته و در مواضع خود عمدتاً از سیاست‌های جمهوری اسلامی دفاع کرده بود. همچنین در مواردی علیه معترضان و منتقدان حکومت موضع‌گیری کرده و در موضوعات مرتبط با مطالبات شهروندان بلوچ و اهل سنت، مواضعی نزدیک به گفتمان رسمی جمهوری اسلامی اتخاذ کرده بود. همین رویکرد باعث شده بود در میان بخشی از شهروندان بلوچ به‌عنوان روحانی نزدیک به حکومت و نهادهای امنیتی شناخته شود.

آخرین حضور رسانه‌ای گرگیج پیش از کشته شدن، روز یکشنبه ۲۲ شهریورماه در مراسم تشییع نیروهای نظامی کشته‌شده در درگیری‌های بخشان سراوان بود که در جریان آن با رسانه‌های وابسته به سپاه گفت‌وگو کرده بود.

گفتنی است که شامگاه دوشنبه ۲۳ شهریورماه، افراد مسلح ناشناس با یک دستگاه خودروی پژو پارس سفیدرنگ به سمت مولوی یوسف گرگیج تیراندازی کردند و پس از اصابت گلوله و کشته شدن او، از محل متواری شدند. تصاویر دوربین‌های مداربسته از لحظه این تیراندازی نیز توسط رسانه‌های حکومتی پیشتر توسط منتشر شده است.

به گزارش رسانک، شامگاه گذشته ۲۴ شهریور ماه ۱۴۰۵، پیکر یک شهروند بلوچ در منطقه «چاه جمال» شهرستان ایرانشهر پیدا شده است. با توجه به آثار مشاهده‌شده در ناحیه صورت، احتمال می‌رود وی پیش از جان‌باختن با فرد یا افرادی درگیر شده باشد، با این حال علت و نحوه مرگ او تاکنون به‌طور دقیق مشخص نشده است.

هویت این شهروند، «افشین سقاری»، اهل شهرستان سرباز توسط رسانک احراز شده است.

به گفته منابع رسانک، شواهد اولیه احتمال وقوع درگیری پیش از مرگ این شهروند را مطرح می‌کند، اما اطلاعات دقیقی درباره زمان وقوع حادثه، چگونگی جان‌باختن وی و هویت فرد یا افراد احتمالی درگیر با او در دست نیست.

رَسانک نیوز/ یکشمبے 22 شهریور ماہ 1405 ءِ شپ ءَ، سوران ئے رھمت‌آباد دمگ ءَ سلاہ‌بندین ءُ پَجّار نه بوتگیں مردمانی، سئے بلوچئے سرا تیرگواری ءَ که پت، چُک ءُ نُماسگ بوتگ اَنت، چُکّییے ھوری ءَ دو کس ءَ ساہ داتگ ءُ یک چکّے ٹپّیگ بوتگ. اے سئے بلوچ ھماں وھدا تیرگواری ئے دپ ءَ کپتگ اَنت که رھمت‌آباد دمگ ءَ وتی راه ءَ روگ ءَ بوتگ اَنت ءُ جنوکاں رَند چه تیرگواری ءَ چه جاھا دَر شُتگ اَنت.

رَسانک ءَ اے ھاندانئے پت ئے پجّار «پئیز‌مهمد شهدادزھی»، کِساس 47 سالگ، آییئے بچک ئے پَجّار «سمد شهدادشھی»، زانتگ ءُ 13 سالگیں جنکیں نُماسگ ئے پجّار که سجّهیں کوہ بیرک ئے رھمت‌آباد دمگ ءِ نندوک اَنت زانگ نه بوتگ.

رَسانک ءِ ھال سرکنوکانی رِد ءَ، پئیز‌مهمد شهدادزھی گوں وتی چُک ءُ نُماسگ ءَ ماں سوران ئے رھمت‌آباد دمگ ءَ سواری گاڑییے سلاہ‌بندین ءُ پَجّار نه بوتگیں مردمانی تیرگواری ئے دپ ءَ کپتگ. اے تیرگواری ءَ پئیزمهمد شهدادزھی ءُ آییئے نُماسگ ءَ تیر وارتگ ءُ ساہ داتگ، آییئے مردیں چک ءَ ماں گردن ءَ تیر وارتگ ءُ ٹپّیگ بوتگ که آییئے ھالت نه گیگ اِنت.

سلاہ‌بندیں مردمانی پجّار ءُ آیانی سئوب ءُ ویلئے بارئوا گیشتریں ھالے دست نه کپتگ.

رَسانک نیوز/ شمبے 21 شهریور ماہ 1405، شستون ءِ کوھک دمگ ءَ ٹیلئے ٹانکر ئے لِهمکاریئے وھدا چه ٹانکر ئے تراک ءَ ڈریور ءُ یک بلوچیں لِهمکاریں کارگریا ساہ داتگ.

ساہ داتگیں بلوچانی پجّار «جاسم نکیبی»، ابدلهالک ءِ چُک، آروس کرتگ ءُ «ھالد سرجویی»، واھدبکش ئے چُک، ھر دو شستون ءَ کوھک دمگئے نندوک بوتگ اَنت ءُ ھالد په لِهمکاریا ویلئے جاھا کارا دلگوش بوتگ.

اے ھالئے رِد ءَ، ٹانکر پیسر چه اے ویل ءَ چه یک جاگهیا ٹُنگ بوتگ، په نُکسئے گِرَگا لِهم اِش کرتگ. لِهمکاریئے وھدا اَچانک ءَ ٹانکر ترکّتگ، تراک ئے زور اینچو باز بوتگ که جاھا اُوشتوکیں مردماں تاں دور دورا چَنڈگ بوتگ اَنت.

رَسانک نیوز/ دوشمبے 23 شهریور ماہ 1405، دزاپ ءَ بلوچیں دینی زانتکارے که آییئے نام مولوی «یوسپ گرگیج»، زانگ بوتگ ءُ دزاپ ءِ مهمد‌رسول‌الله مسیت ئے پیش نماز بوتگ سلاہ‌بندین ءُ پَجّار نه بوتگیں مردمانی تیرگواری ئے دپ ءَ کپتگ ءُ ساھی داتگ.

سرکاری میڈیا ءَ اے ھال شِنگ کرتگ ءُ نبشتگ: که «یوسپ گرگیج، انکلابی دینی زانتکار شهید بوتگ»، بله داں انگتا اے تیرگواری ئے ھُردیں بهر ءُ جنوکانی پجّار ءُ آیانی سئوب ئے بارئوا گیشتریں ھالے دست نه کپتگ.

سیستان ءُ بلوچستان ءَ گوستگیں تجربگانی سرا دلگوش دیئگ ءَ، رپوٹ ءُ گواہانی پٹ ءُ پول ءَ اے گپّ درا بیت که لهتیں چه اسپیت ریشیں، بابهروسهین ءُ دینی زانتکاراں که سپاه ءُ امنیتی ادارھانی گون ءَ ھمکاری اِش کرتگ اے پئیمیں ویلانی دپ ءَ کپتگ اَنت. لهتیں براں اے اُرش سلاہ‌بندیں مردمانی سرا دیئگ بوتگ اَنت ءُ آیانی کشوک سلاہ‌بندین ءُ بے پجّاریں مردم گوَشگ بوتگ اَنت. اے ویل سپاه ءُ امنیتی ادارھاں گوں جُڑتگیں بااسریں مردمانی کِرد ءَ په سماج ئے تها ٹاھینتگیں اَڑ ءُ جیڑے گیش کنگ ءَ درا کنت.

به گزارش رسانک، امروز سه‌شنبه ۲۴ شهریورماه ۱۴۰۵، پس از آنکه «لقمان روزچنگ»، فعال اقتصادی و چهره خیر کردستانی در ۲ شهریورماه، با انتشار ویدئویی در صفحه شخصی خود در اینستاگرام، از آمادگی خود برای همراهی و انتقال «عبدالنصیر نتوزهی شاد»، شهروند بلوچ اهل خاش مبتلا به یک بیماری پوستی نادر، به آمریکا برای ادامه روند درمان خبر داد، عبدالنصیر طی روزهای اخیر راهی کشور ترکیه شده و با این فعال و خیّر کردستانی دیدار کرد.

عبدالنصیر نتوزهی شاد به بیماری نادر «اپیدرمودیسپلازی وِروسیفورمیس» معروف به «زگیل درختی» مبتلا است؛ بیماری‌ای که موجب ایجاد ضایعات گسترده پوستی می‌شود و در برخی موارد می‌تواند خطر ابتلا به سرطان پوست را افزایش دهد. او پیش‌تر با انتشار ویدئوهایی از وضعیت جسمی و مشکلات درمانی خود، خواستار کمک برای ادامه درمان شده بود.

لقمان روزچنگ از چهره‌های شناخته‌شده اقتصادی اهل مریوان در استان کردستان است. وی در سال‌های گذشته علاوه بر فعالیت‌های اقتصادی، به‌عنوان یک چهره خیر در کردستان نیز شناخته شده و گزارش‌هایی درباره مشارکت او در فعالیت‌های عام‌المنفعه از جمله کمک به ساخت مراکز آموزشی و درمانی و حمایت از فعالیت‌های ورزشی و اجتماعی منتشر شده است.

عبدالنصیر اوایل سال ۱۴۰۴ پس از انتشار ویدئوهایی درباره وضعیت جسمی خود مورد توجه شماری از شهروندان و خیرین قرار گرفت. پس از آن، بسیاری از فعالان مدنی و اقتصادی از جمله «پریز پرستویی»، از خیرین فعال در سیستان‌وبلوچستان و «برایان اعتماد»، کارآفرین ایرانی_آمریکایی، تلاش کردند، هزینه‌های درمان وی در ایران یا پیگیری روند دریافت ویزای پزشکی و انتقال عبدالنصیر به آمریکا را بدست بیاورند اما به گفته عبدالنصیر، این وعده پس از گذشت حدود یک سال و نیم عملی نشده است.

گفتنی است که این شهروند بلوچ همچنین پیش‌تر گفته بود که هزینه‌های زندگی و درمان او با کمک برادرش که در سوختبری فعالیت می‌کرد تأمین می‌شده، اما برادرش را در جریان یک حادثه حین کار از دست داده و پس از آن با مشکلات جدی معیشتی و درمانی روبه‌رو شده است.